Φιλοσοφία · 400 BC · Zhou China

Τάο Τε Τσινγκ

道德經

Εισαγωγικό σημείωμα

Το Τάο Τε Τσινγκ (Daodejing, 道德經) — το “Βιβλίο του Δρόμου και της Δύναμης” — είναι μια συλλογή από ογδόντα ένα σύντομα κεφάλαια ρυθμικού, ημιέμμετρου λόγου που αποδίδεται στον Λάοζι, τον “Γέροντα Δάσκαλο”· η παράδοση τον τοποθετεί στον 6ο αιώνα π.Χ., η νεότερη έρευνα όμως τον αντιμετωπίζει ως θρυλική μορφή. Το ίδιο το κείμενο πήρε πιθανότατα τη μορφή του τον 4ο αιώνα π.Χ., και οι παλαιότεροι σωζόμενοι μάρτυρές του είναι οι επιγραφές σε πλάκες μπαμπού από το Γκουοντιέν, γύρω στο 300 π.Χ. Η παρούσα έκδοση μεταφράζει το παραδεδομένο κείμενο του Wang Bi (226–249), τη μορφή μέσα από την οποία διαβάστηκε το βιβλίο για το μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας του: τα κεφάλαια 1–37 συγκροτούν το μισό του “Δρόμου” (Τάο), τα 38–81 το μισό της “Δύναμης” (Τε).

Σε αντίθεση με τις πιο πολυδιαβασμένες δυτικές εκδοχές — παραφράσεις συνθεμένες από συγγραφείς που δεν διάβαζαν κινέζικα και ρυθμισμένες προς ό,τι ακούγεται πιο γαλήνιο — αυτή η μετάφραση γίνεται απευθείας από τα κλασικά κινέζικα, όχι μέσω κάποιας αγγλικής ή άλλης ενδιάμεσης απόδοσης. Η αρετή του πρωτοτύπου βρίσκεται στη δομή του: αντιθέσεις (ον/μη-ον, δυνατό/αδύναμο, θηλυκό/αρσενικό), αλυσιδωτά επιχειρήματα, επαναλήψεις στην αρχή των προτάσεων, και κυριολεκτικά λεκτικά παράδοξα όπως “πράττε τη μη-δράση” (為無為) ή “να γνωρίζεις πως δεν γνωρίζεις” (知不知). Η ελληνική κρατά τη συμπύκνωση και τη συμμετρία: κοντές προτάσεις, παράλληλη σύνταξη, το παράδοξο αποδοσμένο ακριβώς όπως είναι δομημένο, χωρίς να εξομαλύνεται σε διάθεση. Οι σταθερές αποδόσεις των κομβικών όρων — 道 “ο Δρόμος”, 德 “η δύναμη”, 無為 “η μη-δράση”, 自然 “το εξ εαυτού του”, 樸 “το αλάξευτο ξύλο”, 萬物 “τα μύρια όντα”, 玄 “το σκοτεινό” — κρατούνται όμοιες και στα ογδόντα ένα κεφάλαια, ώστε ο αναγνώστης να παρακολουθεί το ίδιο νήμα εννοιών.

Το βιβλίο ανοίγει με μια από τις πιο συζητημένες προτάσεις της κινεζικής γραμματείας. Η φράση 故常無欲,以觀其妙 του πρώτου κεφαλαίου επιδέχεται δύο στίξεις: είτε “σταθερά χωρίς επιθυμία, κοίτα το ανεπαίσθητό του” (χωρίζοντας μετά το 欲, “επιθυμία”), είτε “σταθερά μέσα στο μη-ον, κοίτα...” (χωρίζοντας μετά το 無, “μη-ον”). Η παρούσα έκδοση τυπώνει την πρώτη ανάγνωση, που ακολουθεί τη στίξη της παράδοσης του Wang Bi, αλλά η αμφισημία είναι πραγματική και δεν λύνεται σιωπηλά προς τη μία μεριά. Παρόμοια, το ίδιο κεφάλαιο παίζει με τη διπλή σημασία του 道 — “δρόμος” με τη συνηθισμένη σημασία και “ο Δρόμος” ως το απόλυτο — ένα λογοπαίγνιο που η μετάφραση διατηρεί ορατό αντί να το εξαφανίσει. Όπου το πρωτότυπο είναι γνήσια διφορούμενο, η αμφισημία κρατιέται ζωντανή ή δηλώνεται εδώ, όχι θαμμένη κάτω από την ομορφότερη εκδοχή.

Ο δρόμος που μπορεί να ειπωθεί δεν είναι ο σταθερός Δρόμος·
το όνομα που μπορεί να ονομαστεί δεν είναι το σταθερό όνομα.
Ανώνυμο, είναι η αρχή του ουρανού και της γης·
ονομασμένο, είναι η μάνα των μύριων όντων.
Γι’ αυτό, σταθερά χωρίς επιθυμία, κοίτα το ανεπαίσθητό του·
σταθερά με επιθυμία, κοίτα τα όριά του.
Τα δύο αυτά μαζί βγαίνουν και στο όνομα διαφέρουν·
μαζί, ονόμασέ τα σκοτεινό.
Σκοτεινό, και πάλι σκοτεινό —
η πύλη κάθε ανεπαίσθητου.
道可道,非常道,名可名,非常名;無名,天地之始,有名,萬物之母。故常無欲,以觀其妙,常有欲,以觀其徼;此兩者,同出而異名,同謂之玄。玄之又玄,眾妙之門。
Όταν όλος ο κόσμος γνωρίζει το ωραίο ως ωραίο, να το άσχημο.
Όταν όλοι γνωρίζουν το καλό ως καλό, να το μη καλό.
Γι’ αυτό το ον και το μη-ον το ένα γεννά το άλλο,
το δύσκολο και το εύκολο το ένα ολοκληρώνει το άλλο,
το μακρύ και το κοντό το ένα μετράει το άλλο,
το ψηλό και το χαμηλό το ένα γέρνει προς το άλλο,
ο φθόγγος και ο ήχος το ένα αρμονίζει το άλλο,
το πριν και το μετά το ένα ακολουθεί το άλλο.
Έτσι ο σοφός κατοικεί στην υπόθεση της μη-δράσης
κι ασκεί τη διδασκαλία που δεν μιλάει·
τα μύρια όντα ξεκινούν κι εκείνος δεν τα αρνιέται,
γεννάει και δεν κατέχει,
πράττει και δεν στηρίζεται,
το έργο τελειώνει κι εκείνος δεν μένει σ’ αυτό.
Ακριβώς επειδή δεν μένει,
γι’ αυτό δεν φεύγει.
天下皆知美之為美,斯惡已。皆知善之為善,斯不善已。故有無相生,難易相成,長短相較,高下相傾,音聲相和,前後相隨。是以聖人處無為之事,行不言之教;萬物作焉而不辭,生而不有,為而不恃,功成而弗居。夫唯弗居,是以不去。
Μην τιμάς τους άξιους, κι ο λαός δεν θα φιλονικεί.
Μην εκτιμάς τα δυσεύρετα αγαθά, κι ο λαός δεν θα κλέβει.
Μη δείχνεις ό,τι προκαλεί επιθυμία, κι η καρδιά του λαού δεν θα ταράζεται.
Έτσι ο σοφός κυβερνά:
αδειάζει τις καρδιές τους, γεμίζει τις κοιλιές τους,
αδυνατίζει τη βούλησή τους, δυναμώνει τα κόκαλά τους.
Πάντα κρατά τον λαό χωρίς γνώση και χωρίς επιθυμία,
ώστε οι επιτήδειοι να μην τολμούν να πράξουν.
Πράττει τη μη-δράση, και τίποτε δεν μένει ακυβέρνητο.
不尚賢,使民不爭;不貴難得之貨,使民不為盜;不見可欲,使民心不亂。是以聖人之治,虛其心,實其腹,弱其志,強其骨。常使民無知無欲。使夫智者不敢為也。為無為,則無不治。
Ο Δρόμος είναι άδειος, μα όσο κι αν τον χρησιμοποιείς, δεν γεμίζει.
Αβυσσαλέος — μοιάζει με τον πρόγονο των μύριων όντων.
Στομώνει την αιχμή τους,
λύνει το μπέρδεμά τους,
αμβλύνει τη λάμψη τους,
γίνεται ένα με τη σκόνη τους.
Βαθύς — μοιάζει να υπάρχει κάπου.
Δεν ξέρω τίνος είναι γιος·
προηγείται και του Θεανθρώπου των μορφών.
道沖而用之或不盈,淵兮似萬物之宗;挫其銳,解其紛,和其光,同其塵,湛兮似或存。吾不知誰之子,象之先。
Ο ουρανός και η γη δεν είναι φιλάνθρωποι:
μεταχειρίζονται τα μύρια όντα σαν σκυλιά από άχυρο.
Ο σοφός δεν είναι φιλάνθρωπος:
μεταχειρίζεται τους εκατό λαούς σαν σκυλιά από άχυρο.
Ο χώρος ανάμεσα σε ουρανό και γη —
δεν μοιάζει με φυσερό;
Άδειος, μα δεν σωπαίνει·
όσο κινείται, τόσο περισσότερο βγάζει.
Τα πολλά λόγια γρήγορα εξαντλούνται·
καλύτερα να κρατάς το κέντρο.
天地不仁,以萬物為芻狗;聖人不仁,以百姓為芻狗。天地之間,其猶橐籥乎?虛而不屈,動而愈出。多言數窮,不如守中。
Το πνεύμα της κοιλάδας δεν πεθαίνει·
αυτό το λένε σκοτεινό θηλυκό.
Η πύλη του σκοτεινού θηλυκού,
αυτή τη λένε ρίζα του ουρανού και της γης.
Αδιάκοπο, σαν να υπάρχει·
χρησιμοποίησέ το, και ποτέ δεν κοπιάζει.
谷神不死,是謂玄牝。玄牝之門,是謂天地根。緜緜若存,用之不勤。
Ο ουρανός διαρκεί, η γη κρατά.
Ο ουρανός και η γη μπορούν να διαρκούν και να κρατούν
επειδή δεν ζουν για τον εαυτό τους·
γι’ αυτό μπορούν να ζουν αιώνια.
Έτσι ο σοφός βάζει το σώμα του πίσω, και το σώμα του προηγείται·
το αφήνει έξω, και το σώμα του διατηρείται.
Δεν είναι επειδή δεν έχει ίδιον συμφέρον
που μπορεί να ολοκληρώσει το ίδιον του συμφέρον;
天長地久。天地所以能長且久者,以其不自生,故能長生。是以聖人後其身而身先;外其身而身存。非以其無私邪,故能成其私。
Η ανώτατη καλοσύνη μοιάζει με νερό.
Το νερό ωφελεί τα μύρια όντα και δεν φιλονικεί·
κατοικεί εκεί που όλοι απεχθάνονται·
γι’ αυτό βρίσκεται κοντά στον Δρόμο.
Στην κατοικία, καλή είναι η γη·
στην καρδιά, καλό είναι το βάθος·
στη συναναστροφή, καλή είναι η φιλανθρωπία·
στα λόγια, καλή είναι η πίστη·
στη διακυβέρνηση, καλή είναι η τάξη·
στις υποθέσεις, καλή είναι η ικανότητα·
στην κίνηση, καλός είναι ο καιρός.
Ακριβώς επειδή δεν φιλονικεί,
γι’ αυτό δεν σφάλλει.
上善若水。水善利萬物而不爭,處眾人之所惡,故幾於道。居善地,心善淵,與善仁,言善信,正善治,事善能,動善時。夫唯不爭,故無尤。
Να το κρατάς και να το ξεχειλίζεις —
καλύτερα να σταματήσεις.
Να σφυρηλατείς μια αιχμή κι εκείνη ν’ ακονίζεται —
δεν μπορείς να τη φυλάξεις για πολύ.
Χρυσάφι κι ασήμι γεμίζουν την αίθουσα —
κανείς δεν μπορεί να τα φρουρήσει.
Πλούτη και τιμές με έπαρση —
μόνος σου αφήνεις πίσω σου το φταίξιμό σου.
Το έργο τελειώνει, το σώμα αποσύρεται:
αυτός είναι ο Δρόμος του ουρανού.
持而盈之,不如其已;揣而梲之,不可長保。金玉滿堂,莫之能守;富貴而驕,自遺其咎。功遂身退,天之道。
Κρατώντας την ψυχή, αγκαλιάζοντας το ένα,
μπορείς να μη χωριστείς;
Συγκεντρώνοντας την πνοή, φτάνοντας στην απαλότητα,
μπορείς να γίνεις βρέφος;
Καθαρίζοντας τη σκοτεινή σου θέαση,
μπορείς να μείνεις χωρίς ψεγάδι;
Αγαπώντας τον λαό, κυβερνώντας τη χώρα,
μπορείς να μείνεις χωρίς γνώση;
Καθώς οι πύλες του ουρανού ανοίγουν και κλείνουν,
μπορείς να είσαι το θηλυκό;
Καθαρός και διαυγής, φτάνοντας στα τέσσερα σημεία,
μπορείς να μείνεις χωρίς δράση;
Τα γεννάει, τα τρέφει.
Γεννάει και δεν κατέχει,
πράττει και δεν στηρίζεται,
προάγει και δεν κυριαρχεί.
Αυτό το λένε σκοτεινή δύναμη.
載營魄抱一,能無離乎?專氣致柔,能嬰兒乎?滌除玄覽,能無疵乎?愛國治民,能無知乎?天門開闔,能為雌乎?明白四達,能無為乎?生之,畜之。生而不有,為而不恃,長而不宰,是謂玄德。
Τριάντα ακτίνες μοιράζονται μία πλήμνη·
στο κενό της βρίσκεται η χρήση του αμαξιού.
Ζυμώνεις πηλό για να φτιάξεις ένα αγγείο·
στο κενό του βρίσκεται η χρήση του αγγείου.
Ανοίγεις πόρτες και παράθυρα για να φτιάξεις ένα δωμάτιο·
στο κενό του βρίσκεται η χρήση του δωματίου.
Έτσι το ον μας δίνει το όφελος,
και το μη-ον μας δίνει τη χρήση.
三十輻共一轂,當其無,有車之用。埏埴以為器,當其無,有器之用。鑿戶牖以為室,當其無,有室之用。故有之以為利,無之以為用。
Τα πέντε χρώματα τυφλώνουν το μάτι του ανθρώπου.
Οι πέντε ήχοι κουφαίνουν το αυτί του ανθρώπου.
Οι πέντε γεύσεις χαλούν το στόμα του ανθρώπου.
Το κάλπασμα και το κυνήγι τρελαίνουν την καρδιά του ανθρώπου.
Τα δυσεύρετα αγαθά εμποδίζουν το βάδισμα του ανθρώπου.
Έτσι ο σοφός φροντίζει για την κοιλιά, όχι για το μάτι·
γι’ αυτό αφήνει το ένα και παίρνει το άλλο.
五色令人目盲,五音令人耳聾,五味令人口爽,馳騁畋獵令人心發狂,難得之貨令人行妨。是以聖人為腹不為目,故去彼取此。
Η εύνοια και η ντροπή σαν να τρομάζουν·
τίμα τη μεγάλη συμφορά σαν το σώμα σου.
Τι θα πει «η εύνοια και η ντροπή σαν να τρομάζουν»;
Η εύνοια είναι κατώτερη:
όταν την κερδίζεις, σαν να τρομάζεις·
όταν τη χάνεις, σαν να τρομάζεις.
Αυτό θα πει «η εύνοια και η ντροπή σαν να τρομάζουν».
Τι θα πει «τίμα τη μεγάλη συμφορά σαν το σώμα σου»;
Έχω μεγάλες συμφορές
επειδή έχω σώμα·
όταν πια δεν θα έχω σώμα,
ποια συμφορά θα με βρει;
Γι’ αυτό, όποιος τιμά τον κόσμο όσο το σώμα του,
σ’ αυτόν μπορείς να εμπιστευτείς τον κόσμο·
όποιος αγαπά τον κόσμο όσο το σώμα του,
σ’ αυτόν μπορείς να παραδώσεις τον κόσμο.
寵辱若驚,貴大患若身。何謂寵辱若驚?寵為下,得之若驚,失之若驚,是謂寵辱若驚。何謂貴大患若身?吾所以有大患者,為吾有身,及吾無身,吾有何患?故貴以身為天下,若可寄天下;愛以身為天下,若可託天下。
Το κοιτάς και δεν το βλέπεις — το λένε αχνό.
Το ακούς και δεν το ακούς — το λένε ισχνό.
Το πιάνεις και δεν το φτάνεις — το λένε λεπτό.
Αυτά τα τρία δεν εξιχνιάζονται·
γι’ αυτό μπερδεύονται και γίνονται ένα.
Το πάνω του δεν είναι φωτεινό,
το κάτω του δεν είναι σκοτεινό.
Αδιάκοπο, δεν κατονομάζεται·
γυρίζει πίσω στο μη-ον.
Αυτό το λένε το σχήμα του άμορφου,
την εικόνα του χωρίς πράγμα·
αυτό το λένε αχνό και θαμπό.
Το προϋπαντάς και δεν βλέπεις το κεφάλι του·
το ακολουθείς και δεν βλέπεις την ουρά του.
Κράτα τον αρχαίο Δρόμο
για να ηνιοχείς το τωρινό ον.
Να μπορείς να γνωρίζεις την αρχαία αρχή —
αυτό το λένε το νήμα του Δρόμου.
視之不見名曰夷,聽之不聞名曰希,搏之不得名曰微。此三者,不可致詰,故混而為一。其上不皦,其下不昧。繩繩不可名,復歸於無物。是謂無狀之狀,無物之象,是謂惚恍。迎之不見其首,隨之不見其後。執古之道,以御今之有。能知古始,是謂道紀。
Οι αρχαίοι που ασκούσαν καλά τον Δρόμο
ήταν ανεπαίσθητοι, σκοτεινοί, διαπερατικοί,
βαθείς πέρα από κάθε γνώση.
Ακριβώς επειδή δεν γνωρίζονταν,
μόνο με δυσκολία μπορείς να τους περιγράψεις.
Διστακτικοί — σαν να περνούν χειμώνα ποτάμι.
Επιφυλακτικοί — σαν να φοβούνται τους γειτόνους απ’ τα τέσσερα.
Σοβαροί — σαν καλεσμένοι.
Χαλαροί — σαν πάγος έτοιμος να λιώσει.
Απλοί — σαν το αλάξευτο ξύλο.
Ανοιχτοί — σαν την κοιλάδα.
Θολοί — σαν τα θολά νερά.
Ποιος μπορεί, θολός, να τον ηρεμήσει και αργά να καθαρίσει;
Ποιος μπορεί, ήρεμος, με τη διάρκεια της κίνησης αργά να γεννηθεί;
Όποιος κρατά αυτόν τον Δρόμο δεν θέλει να ξεχειλίζει.
Ακριβώς επειδή δεν ξεχειλίζει,
γι’ αυτό μπορεί να φθείρεται και να μην ανανεώνεται.
古之善為士者,微妙玄通,深不可識。夫唯不可識,故強為之容。豫焉若冬涉川,猶兮若畏四鄰,儼兮其若容,渙兮若冰之將釋,敦兮其若樸,曠兮其若谷,混兮其若濁。孰能濁以靜之徐清?孰能安以久動之徐生?保此道者不欲盈,夫唯不盈,故能蔽不新成。
Φτάσε στο έσχατο άδειο,
κράτα σταθερά την ησυχία.
Τα μύρια όντα ξεκινούν όλα μαζί,
κι εγώ κοιτάζω την επιστροφή τους.
Τα όντα, όσο κι αν πληθαίνουν,
το καθένα γυρίζει πίσω στη ρίζα του.
Το γύρισμα στη ρίζα το λένε ησυχία·
αυτό το λένε επιστροφή στο πεπρωμένο.
Την επιστροφή στο πεπρωμένο τη λένε σταθερότητα·
τη γνώση της σταθερότητας τη λένε διαύγεια.
Όποιος δεν γνωρίζει τη σταθερότητα, τυφλά πράττει το κακό.
Όποιος γνωρίζει τη σταθερότητα, χωρά τα πάντα·
όποιος χωρά τα πάντα, είναι δίκαιος·
ο δίκαιος είναι βασιλιάς·
ο βασιλιάς είναι ουρανός·
ο ουρανός είναι ο Δρόμος·
ο Δρόμος διαρκεί.
Ώς το τέλος του σώματος, κανείς κίνδυνος.
致虛極,守靜篤。萬物並作,吾以觀復。夫物芸芸,各復歸其根。歸根曰靜,是謂復命。復命曰常,知常曰明。不知常,妄作凶。知常容,容乃公,公乃全,全乃天,天乃道,道乃久,沒身不殆。
Ο ανώτατος: ο λαός ξέρει μόνο πως υπάρχει.
Ο επόμενος: τον αγαπούν και τον παινεύουν.
Ο επόμενος: τον φοβούνται.
Ο επόμενος: τον περιφρονούν.
Όταν η πίστη δεν επαρκεί,
υπάρχει απιστία.
Απόμακρος — τι πολύτιμα τα λόγια του!
Το έργο τελειώνει, οι υποθέσεις πετυχαίνουν,
κι οι εκατό λαοί όλοι λένε: «Έγινε από μόνο του.»
太上,下知有之,其次,親而譽之,其次,畏之,其次,侮之。信不足焉,有不信焉。悠兮其貴言,功成事遂,百姓皆謂:我自然。
Όταν ο μεγάλος Δρόμος εγκαταλείπεται,
υπάρχει φιλανθρωπία και δικαιοσύνη.
Όταν βγαίνει η σοφία και η γνώση,
υπάρχει μεγάλη υποκρισία.
Όταν οι έξι συγγένειες δεν ομονοούν,
υπάρχει ευλάβεια και στοργή.
Όταν το κράτος βυθίζεται στην ταραχή,
υπάρχουν πιστοί υπήκοοι.
大道廢,有仁義;智慧出,有大偽;六親不和,有孝慈;國家昏亂,有忠臣。
Πάψε τη σοφία, πέταξε τη γνώση,
κι ο λαός ωφελείται εκατό φορές.
Πάψε τη φιλανθρωπία, πέταξε τη δικαιοσύνη,
κι ο λαός ξαναβρίσκει την ευλάβεια και τη στοργή.
Πάψε την επιτηδειότητα, πέταξε το κέρδος,
και κλέφτες και ληστές δεν υπάρχουν πια.
Αυτά τα τρία, ως γραπτός λόγος, δεν επαρκούν·
γι’ αυτό, φρόντισε να υπάρχει σε τι να στηρίζονται:
δες το ασκημάτιστο, αγκάλιασε το αλάξευτο ξύλο,
λίγο το ίδιον συμφέρον, λίγες οι επιθυμίες.
絕聖棄智,民利百倍;絕仁棄義,民復孝慈;絕巧棄利,盜賊無有。此三者以為文不足,故令有所屬﹕見素抱樸,少私寡慾。
Πάψε τη μάθηση, και δεν θα έχεις έγνοιες.
Ανάμεσα στο «ναι» και στο «μάλιστα»,
πόση απόσταση;
Ανάμεσα στο καλό και στο κακό,
πόσο απέχουν;
Ό,τι φοβούνται οι άνθρωποι,
δεν γίνεται να μην το φοβάσαι.
Απέραντο! — και δεν έχει ακόμη τελειωμό.
Όλοι οι άνθρωποι χαρούμενοι,
σαν να απολαμβάνουν τη μεγάλη θυσία,
σαν ν’ ανεβαίνουν την άνοιξη σ’ έναν πύργο.
Μόνο εγώ, γαλήνιος, δίχως κανένα σημάδι,
σαν βρέφος που δεν έχει ακόμη γελάσει·
κουρασμένος, σαν να μην έχω πού να γυρίσω.
Όλοι οι άνθρωποι έχουν περίσσευμα,
μόνο εγώ μοιάζω να ’χω χάσει τα πάντα.
Έχω την καρδιά ενός ανόητου — τι μπερδεμένη!
Οι κοινοί άνθρωποι λάμπουν,
μόνο εγώ είμαι σκοτεινός.
Οι κοινοί άνθρωποι είναι διαπεραστικοί,
μόνο εγώ είμαι μουντός.
Ήρεμος — σαν τη θάλασσα.
Ασυγκράτητος — σαν άνεμος που δεν σταματά.
Όλοι οι άνθρωποι έχουν τον σκοπό τους,
μόνο εγώ είμαι πεισματάρης και χωριάτης.
Μόνο εγώ διαφέρω απ’ τους άλλους,
γιατί τιμώ το να τρέφομαι απ’ τη μάνα.
絕學無憂,唯之與阿,相去幾何?善之與惡,相去若何?人之所畏,不可不畏。荒兮其未央哉﹗眾人熙熙,如享太牢,如春登臺。我獨泊兮其未兆,如嬰兒之未孩;儽儽兮若無所歸。眾人皆有餘,而我獨若遺。我愚人之心也哉﹗沌沌兮,俗人昭昭,我獨昏昏。俗人察察,我獨悶悶。澹兮其若海,飂兮若無止。眾人皆有以,而我獨頑似鄙。我獨異於人,而貴食母。
Η μορφή της μεγάλης δύναμης
μόνο τον Δρόμο ακολουθεί.
Ο Δρόμος, ως ον,
είναι μόνο θαμπός, μόνο αχνός.
Αχνός, θαμπός —
μέσα του υπάρχει εικόνα.
Θαμπός, αχνός —
μέσα του υπάρχει ον.
Βαθύς, σκοτεινός —
μέσα του υπάρχει ουσία.
Η ουσία του είναι απόλυτα αληθινή·
μέσα του υπάρχει πίστη.
Από σήμερα ώς τα αρχαία,
το όνομά του δεν φεύγει·
μ’ αυτό εξετάζει την αρχή των πάντων.
Πώς γνωρίζω το σχήμα της αρχής των πάντων;
Μ’ αυτό.
孔德之容,惟道是從。道之為物,惟恍惟惚。惚兮恍兮,其中有象;恍兮惚兮,其中有物。窈兮冥兮,其中有精;其精甚真,其中有信。自今及古,其名不去,以閱眾甫。吾何以知眾甫之狀哉?以此。
Λύγισε και θα σωθείς·
στραβώσου και θα ισιώσεις·
βαθούλωσε και θα γεμίσεις·
φθαρού και θ’ ανανεωθείς·
έχε λίγα και θα κερδίσεις·
έχε πολλά και θα μπερδευτείς.
Έτσι ο σοφός αγκαλιάζει το ένα
και γίνεται πρότυπο για τον κόσμο.
Δεν προβάλλει τον εαυτό του, γι’ αυτό λάμπει.
Δεν δικαιώνει τον εαυτό του, γι’ αυτό ξεχωρίζει.
Δεν παινεύει τον εαυτό του, γι’ αυτό έχει έργο.
Δεν εγκωμιάζει τον εαυτό του, γι’ αυτό διαρκεί.
Ακριβώς επειδή δεν φιλονικεί,
γι’ αυτό κανείς στον κόσμο δεν μπορεί να φιλονικήσει μαζί του.
Ό,τι έλεγαν οι αρχαίοι — «λύγισε και θα σωθείς» —
πώς να ’ναι λόγια κενά;
Αληθινά ολόκληρος, γυρίζει σ’ αυτό.
曲則全,枉則直,窪則盈,敝則新,少則得,多則惑。是以聖人抱一為天下式。不自見故明,不自是故彰,不自伐故有功,不自矜故長。夫唯不爭,故天下莫能與之爭。古之所謂曲則全者,豈虛言哉!誠全而歸之。
Τα λιγοστά λόγια είναι το εξ εαυτού τους.
Γι’ αυτό ο ορμητικός άνεμος δεν κρατά ένα πρωί,
η ξαφνική βροχή δεν κρατά μια μέρα.
Ποιος τα κάνει αυτά; Ο ουρανός και η γη.
Κι αν ο ουρανός και η γη δεν μπορούν να διαρκέσουν,
πόσο μάλλον ο άνθρωπος;
Γι’ αυτό, όποιος υπηρετεί τον Δρόμο
γίνεται ένα με τον Δρόμο·
όποιος έχει δύναμη γίνεται ένα με τη δύναμη·
όποιος χάνει γίνεται ένα με το χάσιμο.
Όποιον γίνεται ένα με τον Δρόμο,
κι ο Δρόμος χαίρεται να τον κερδίζει.
Όποιον γίνεται ένα με τη δύναμη,
κι η δύναμη χαίρεται να τον κερδίζει.
Όποιον γίνεται ένα με το χάσιμο,
κι το χάσιμο χαίρεται να τον κερδίζει.
Όταν η πίστη δεν επαρκεί,
υπάρχει απιστία.
希言自然。故飄風不終朝,驟雨不終日。孰為此者?天地。天地尚不能久,而況於人乎?故從事於道者,道者同於道,德者同於德,失者同於失。同於道者,道亦樂得之;同於德者,德亦樂得之;同於失者,失亦樂得之。信不足焉,有不信焉。
Όποιος στέκεται στις μύτες δεν στέκεται σταθερά.
Όποιος δρασκελίζει δεν βαδίζει.
Όποιος προβάλλει τον εαυτό του δεν λάμπει.
Όποιος δικαιώνει τον εαυτό του δεν ξεχωρίζει.
Όποιος παινεύει τον εαυτό του δεν έχει έργο.
Όποιος εγκωμιάζει τον εαυτό του δεν διαρκεί.
Ως προς τον Δρόμο, αυτά τα λένε
περισσευούμενο φαΐ και άχρηστο φόρτωμα.
Τα όντα ίσως τα απεχθάνονται·
γι’ αυτό όποιος έχει τον Δρόμο δεν κατοικεί εκεί.
企者不立,跨者不行,自見者不明,自是者不彰,自伐者無功,自矜者不長。其在道也,曰餘食贅行。物或惡之,故有道者不處。
Υπάρχει ένα ον σχηματισμένο απ’ το χάος,
γεννημένο πριν απ’ τον ουρανό και τη γη.
Σιωπηλό, απέραντο,
στέκεται μόνο και δεν αλλάζει,
κινείται παντού και δεν κινδυνεύει·
μπορεί να ’ναι η μάνα του κόσμου.
Δεν ξέρω το όνομά του·
το γράφω «Δρόμος»·
αν αναγκαστώ να το ονομάσω, το λέω «μεγάλο».
Το μεγάλο θα πει περνώ,
το περνώ θα πει απομακρύνομαι,
το απομακρύνομαι θα πει γυρίζω.
Γι’ αυτό ο Δρόμος είναι μεγάλος,
ο ουρανός μεγάλος, η γη μεγάλη,
κι ο βασιλιάς επίσης μεγάλος.
Μέσα στο σύμπαν υπάρχουν τέσσερα μεγάλα,
κι ο βασιλιάς κατέχει το ένα απ’ αυτά.
Ο άνθρωπος παίρνει νόμο απ’ τη γη,
η γη παίρνει νόμο απ’ τον ουρανό,
ο ουρανός παίρνει νόμο απ’ τον Δρόμο,
κι ο Δρόμος παίρνει νόμο απ’ το εξ εαυτού του.
有物混成,先天地生。寂兮寥兮,獨立而不改,周行而不殆,可以為天下母。吾不知其名,字之曰道,強為之名曰大。大曰逝,逝曰遠,遠曰反。故道大,天大,地大,王亦大。域中有四大,而王居其一焉。人法地,地法天,天法道,道法自然。
Το βαρύ είναι η ρίζα του ελαφρού,
η ησυχία ο άρχοντας της βιασύνης.
Έτσι ο σοφός βαδίζει όλη μέρα
χωρίς ν’ αφήνει τ’ αποσκευασμένο αμάξι.
Κι αν έχει λαμπρές θέες,
κάθεται ήσυχος, αποστασιοποιημένος.
Πώς γίνεται ο άρχοντας δέκα χιλιάδων αμαξιών
να θεωρεί, με το σώμα του, τον κόσμο ελαφρύ;
Η ελαφρότητα χάνει τη ρίζα,
η βιασύνη χάνει τον άρχοντα.
重為輕根,靜為躁君。是以聖人終日行不離輜重。雖有榮觀,燕處超然。奈何萬乘之主,而以身輕天下?輕則失本,躁則失君。
Το καλό βάδισμα δεν αφήνει αυλάκι ούτε χνάρι.
Ο καλός λόγος δεν αφήνει ψεγάδι ούτε ελάττωμα.
Ο καλός μετρητής δεν χρειάζεται λογαριασμό.
Το καλό κλείσιμο δεν έχει σύρτη κι όμως δεν ανοίγει.
Το καλό δέσιμο δεν έχει σκοινί κι όμως δεν λύνεται.
Έτσι ο σοφός πάντα σώζει καλά τους ανθρώπους,
γι’ αυτό δεν πετάει κανέναν άνθρωπο·
πάντα σώζει καλά τα όντα,
γι’ αυτό δεν πετάει κανένα ον.
Αυτό το λένε φωτισμό που κληρονομείται.
Γι’ αυτό ο καλός άνθρωπος
είναι ο δάσκαλος του μη καλού ανθρώπου·
ο μη καλός άνθρωπος
είναι το υλικό του καλού ανθρώπου.
Όποιος δεν τιμά τον δάσκαλό του,
όποιος δεν αγαπά το υλικό του,
όσο σοφός κι αν είναι, βαθιά πλανιέται.
Αυτό το λένε το ουσιώδες ανεπαίσθητο.
善行無轍跡,善言無瑕讁;善數不用籌策;善閉無關楗而不可開,善結無繩約而不可解。是以聖人常善救人,故無棄人;常善救物,故無棄物,是謂襲明。故善人者,不善人之師;不善人者,善人之資。不貴其師,不愛其資,雖智大迷,是謂要妙。
Γνώρισε το αρσενικό, κράτα το θηλυκό,
γίνε το ρεματάκι του κόσμου.
Ρεματάκι του κόσμου,
η σταθερή δύναμη δεν σε αφήνει,
και γυρίζεις πίσω στο βρέφος.
Γνώρισε το λευκό, κράτα το μαύρο,
γίνε πρότυπο για τον κόσμο.
Πρότυπο για τον κόσμο,
η σταθερή δύναμη δεν σφάλλει,
και γυρίζεις πίσω στο ανείπωτο.
Γνώρισε τη δόξα, κράτα την ντροπή,
γίνε η κοιλάδα του κόσμου.
Κοιλάδα του κόσμου,
η σταθερή δύναμη γίνεται πλήρης,
και γυρίζεις πίσω στο αλάξευτο ξύλο.
Το αλάξευτο ξύλο, όταν σκορπίζεται, γίνεται εργαλεία·
ο σοφός το χρησιμοποιεί και γίνεται άρχοντας των αξιωματούχων.
Γι’ αυτό η μεγάλη τάξη δεν κόβει.
知其雄,守其雌,為天下谿。為天下谿,常德不離,復歸於嬰兒。知其白,守其黑,為天下式。為天下式,常德不忒,復歸於無極。知其榮,守其辱,為天下谷,常德乃足,復歸於樸。樸散則為器,聖人用之,則為官長,故大制不割。
Όποιος θέλει να πάρει τον κόσμο και να τον πράξει —
βλέπω πως δεν θα το πετύχει.
Ο κόσμος είναι σκεύος ιερό·
δεν μπορείς να τον πράξεις.
Όποιος τον πράττει, τον καταστρέφει·
όποιος τον κρατά, τον χάνει.
Γι’ αυτό τα όντα άλλοτε προηγούνται, άλλοτε ακολουθούν·
άλλοτε ξεφυσούν ζεστά, άλλοτε φυσούν κρύα·
άλλοτε είναι δυνατά, άλλοτε αδύναμα·
άλλοτε ανεβαίνουν, άλλοτε γκρεμίζονται.
Έτσι ο σοφός αποφεύγει την υπερβολή,
αποφεύγει τη σπατάλη,
αποφεύγει το έξαλλο.
將欲取天下而為之,吾見其不得已。天下神器,不可為也,為者敗之,執者失之。故物或行或隨,或歔或吹。或強或羸,或挫或隳。是以聖人去甚,去奢,去泰。
Όποιος βοηθά με τον Δρόμο τον άρχοντα των ανθρώπων
δεν εξαναγκάζει τον κόσμο με τα όπλα.
Τέτοιες υποθέσεις γυρίζουν εύκολα πίσω.
Εκεί που στρατοπεδεύει ο στρατός,
φυτρώνουν αγκάθια και τσουκνίδες.
Μετά από μεγάλο πόλεμο
έρχονται σίγουρα χρονιές δυστυχίας.
Ο καλός φέρνει σε πέρας το έργο, και σταματά·
δεν τολμά ν’ αρπάξει με τη βία.
Το φέρνει σε πέρας και δεν εγκωμιάζει τον εαυτό του·
το φέρνει σε πέρας και δεν παινεύεται·
το φέρνει σε πέρας και δεν αλαζονεύεται·
το φέρνει σε πέρας γιατί δεν γινόταν αλλιώς·
το φέρνει σε πέρας και δεν εξαναγκάζει.
Το ον, όταν γίνει ρωμαλέο, γερνά:
αυτό το λένε παρά τον Δρόμο,
και ό,τι είναι παρά τον Δρόμο σβήνει γρήγορα.
以道佐人主者,不以兵強天下。其事好還。師之所處,荊棘生焉。大軍之後,必有凶年。善有果而已,不敢以取強。果而勿矜,果而勿伐,果而勿驕。果而不得已,果而勿強。物壯則老,是謂不道,不道早已。
Τα ωραία όπλα είναι σκεύη κακότυχα·
τα όντα ίσως τα απεχθάνονται,
γι’ αυτό όποιος έχει τον Δρόμο δεν κατοικεί μ’ αυτά.
Ο ευγενής, στην κατοικία του, τιμά τ’ αριστερά·
όταν πολεμά, τιμά τα δεξιά.
Τα όπλα είναι σκεύη κακότυχα,
δεν είναι σκεύη του ευγενή·
τα χρησιμοποιεί μόνο όταν δεν γίνεται αλλιώς,
και το ήρεμο, το ανεμπαθές, το βάζει πάνω απ’ όλα.
Νικά και δεν το βρίσκει ωραίο·
όποιος το βρίσκει ωραίο, αυτός χαίρεται να σκοτώνει ανθρώπους.
Κι όποιος χαίρεται να σκοτώνει ανθρώπους
δεν μπορεί να πραγματώσει τη θέλησή του μέσα στον κόσμο.
Στα ευτυχή γεγονότα τιμούν τ’ αριστερά,
στα κακότυχα τιμούν τα δεξιά.
Ο υπολοχαγός στέκεται αριστερά,
ο στρατηγός στέκεται δεξιά:
θα πει, τους τοποθετούν όπως σε τελετή πένθους.
Όταν σκοτώνεις πλήθη ανθρώπων,
θρήνησέ τους με θλίψη και δάκρυα·
όταν νικάς στη μάχη,
τοποθέτησέ τη σαν τελετή πένθους.
夫佳兵者,不祥之器,物或惡之,故有道者不處。君子居則貴左,用兵則貴右。兵者不祥之器,非君子之器,不得已而用之,恬淡為上。勝而不美,而美之者,是樂殺人。夫樂殺人者,則不可以得志於天下矣。吉事尚左,凶事尚右。偏將軍居左,上將軍居右,言以喪禮處之。殺人之眾,以哀悲泣之,戰勝,以喪禮處之。
Ο Δρόμος είναι σταθερά ανώνυμος.
Το αλάξευτο ξύλο, όσο μικρό κι αν είναι,
κανείς στον κόσμο δεν μπορεί να το υποτάξει.
Αν οι άρχοντες και οι βασιλιάδες μπορούσαν να το κρατήσουν,
τα μύρια όντα από μόνα τους θα υποτάσσονταν.
Ο ουρανός και η γη σμίγουν
κι αφήνουν να πέσει γλυκιά δροσιά·
ο λαός, χωρίς κανείς να τον προστάξει,
από μόνος του βρίσκει το ίσιο.
Μόλις αρχίσει η τάξη, υπάρχουν ονόματα·
κι αφού πια υπάρχουν ονόματα,
πρέπει κανείς να ξέρει και πού να σταματά.
Ξέρεις πού να σταματάς, και δεν κινδυνεύεις.
Ο Δρόμος μέσα στον κόσμο —
είναι σαν τα ρυάκια και τις χαράδρες προς τα ποτάμια και τη θάλασσα.
道常無名,樸雖小,天下莫能臣也。侯王若能守之,萬物將自賓。天地相合,以降甘露,民莫之令而自均。始制有名,名亦既有,夫亦將知止,知止所以不殆。譬道之在天下,猶川谷之於江海。
Όποιος γνωρίζει τους άλλους είναι έξυπνος·
όποιος γνωρίζει τον εαυτό του είναι φωτισμένος.
Όποιος νικά τους άλλους έχει δύναμη·
όποιος νικά τον εαυτό του είναι ισχυρός.
Όποιος ξέρει να αρκείται είναι πλούσιος.
Όποιος πράττει με πείσμα έχει θέληση.
Όποιος δεν χάνει τη θέση του διαρκεί.
Όποιος πεθαίνει και δεν χάνεται είναι μακρόβιος.
知人者智,自知者明。勝人者有力,自勝者強。知足者富。強行者有志。不失其所者久。死而不亡者壽。
Ο μεγάλος Δρόμος πλημμυρίζει·
μπορεί να πάει αριστερά και δεξιά.
Τα μύρια όντα στηρίζονται σ’ αυτόν για να ζήσουν,
κι εκείνος δεν τ’ αρνιέται·
το έργο τελειώνει, κι εκείνος δεν το ονομάζει δικό του.
Ντύνει και τρέφει τα μύρια όντα
και δεν γίνεται αφέντης τους:
πάντα χωρίς επιθυμία,
μπορεί να ονομαστεί μικρός.
Τα μύρια όντα γυρίζουν σ’ αυτόν
κι εκείνος δεν γίνεται αφέντης τους:
μπορεί να ονομαστεί μεγάλος.
Ακριβώς επειδή ώς το τέλος δεν θεωρεί τον εαυτό του μεγάλο,
γι’ αυτό μπορεί να ολοκληρώσει το μεγαλείο του.
大道氾兮,其可左右。萬物恃之而生而不辭,功成不名有。衣養萬物而不為主,常無欲,可名於小;萬物歸焉而不為主,可名為大。以其終不自為大,故能成其大。
Κράτα τη μεγάλη εικόνα,
κι ο κόσμος έρχεται σ’ εσένα·
έρχεται και δεν βλάπτεται —
γαλήνη, ειρήνη, πληρότητα.
Η μουσική και τα εδέσματα
κάνουν τον περαστικό να σταθεί.
Μα ο Δρόμος, όταν βγαίνει απ’ το στόμα,
είναι άγευστος — δεν έχει γεύση.
Τον κοιτάς και δεν φτάνει να τον δεις·
τον ακούς και δεν φτάνει να τον ακούσεις·
τον χρησιμοποιείς και ποτέ δεν εξαντλείται.
執大象,天下往。往而不害,安平太。樂與餌,過客止。道之出口,淡乎其無味,視之不足見,聽之不足聞,用之不足既。
Θέλεις να το μαζέψεις; Πρώτα άπλωσέ το.
Θέλεις να το αδυνατίσεις; Πρώτα δυνάμωσέ το.
Θέλεις να το καταργήσεις; Πρώτα ύψωσέ το.
Θέλεις να του το πάρεις; Πρώτα δώσ’ του το.
Αυτό το λένε ανεπαίσθητο φως.
Το απαλό και το αδύναμο νικούν το σκληρό και το δυνατό.
Το ψάρι δεν πρέπει να βγει απ’ τα βαθιά·
τα κοφτερά σκεύη του κράτους
δεν πρέπει να τα δείχνεις στους ανθρώπους.
將欲歙之,必固張之;將欲弱之,必固強之;將欲廢之,必固興之;將欲奪之,必固與之。是謂微明。柔弱勝剛強。魚不可脫於淵,國之利器不可以示人。
Ο Δρόμος είναι σταθερά μη-δράση,
κι όμως τίποτε δεν μένει άπρακτο.
Αν οι άρχοντες και οι βασιλιάδες μπορούσαν να τον κρατήσουν,
τα μύρια όντα από μόνα τους θα μεταμορφώνονταν.
Αν, καθώς μεταμορφώνονται, ξυπνούσε η επιθυμία,
θα τα καταλάγιαζα με το αλάξευτο ανώνυμο ξύλο.
Το αλάξευτο ανώνυμο ξύλο —
μαζί του κι η επιθυμία θα πάψει.
Χωρίς επιθυμία, μέσα στην ησυχία,
ο κόσμος από μόνος του θα βρει το ίσιο.
道常無為而無不為。侯王若能守之,萬物將自化。化而欲作,吾將鎮之以無名之樸。無名之樸,夫亦將無欲。不欲以靜,天下將自定。
Η ανώτατη δύναμη δεν φαίνεται δύναμη, γι’ αυτό έχει δύναμη. Η κατώτατη δύναμη δεν χάνει τη δύναμη, γι’ αυτό δεν έχει δύναμη. Η ανώτατη δύναμη πράττει τη μη-δράση και δεν έχει σκοπό γι’ αυτήν. Η κατώτατη δύναμη πράττει και έχει σκοπό γι’ αυτήν. Η ανώτατη φιλανθρωπία πράττει και δεν έχει σκοπό γι’ αυτήν. Η ανώτατη δικαιοσύνη πράττει και έχει σκοπό γι’ αυτήν. Η ανώτατη ευπρέπεια πράττει, κι όταν κανείς δεν ανταποκρίνεται, ανασκουμπώνει το μπράτσο και τον τραβά με τη βία. Γι’ αυτό, όταν χαθεί ο Δρόμος, έρχεται η δύναμη· όταν χαθεί η δύναμη, έρχεται η φιλανθρωπία· όταν χαθεί η φιλανθρωπία, έρχεται η δικαιοσύνη· όταν χαθεί η δικαιοσύνη, έρχεται η ευπρέπεια. Η ευπρέπεια είναι το ξεφτισμένο της πίστης και της αφοσίωσης, και η αρχή της ταραχής. Η πρόγνωση είναι το άνθος του Δρόμου, και η αρχή της ανοησίας. Γι’ αυτό ο μεγάλος άνδρας κατοικεί στο παχύ, όχι στο λεπτό· κατοικεί στον καρπό, όχι στο άνθος. Γι’ αυτό αφήνει το ένα και παίρνει το άλλο.
上德不德,是以有德;下德不失德,是以無德。上德無為而無以為,下德為之而有以為。上仁為之而無以為,上義為之而有以為。上禮為之而莫之應,則攘臂而扔之。故失道而後德,失德而後仁,失仁而後義,失義而後禮。夫禮者,忠信之薄,而亂之首。前識者,道之華,而愚之始。是以大丈夫處其厚,不居其薄;處其實,不居其華。故去彼取此。
Όσα κάποτε πέτυχαν το ένα:
ο ουρανός πέτυχε το ένα και έγινε διαυγής·
η γη πέτυχε το ένα και έγινε γαλήνια·
τα πνεύματα πέτυχαν το ένα και έγιναν δραστικά·
οι κοιλάδες πέτυχαν το ένα και γέμισαν·
τα μύρια όντα πέτυχαν το ένα και γεννήθηκαν·
οι άρχοντες και οι βασιλιάδες πέτυχαν το ένα
κι έγιναν το ίσιο του κόσμου.
Ώς εκεί τα φτάνει το ένα.
Αν ο ουρανός δεν είχε με τι να μένει διαυγής, φοβούμαι θα ράγιζε·
αν η γη δεν είχε με τι να μένει γαλήνια, φοβούμαι θα σειόταν·
αν τα πνεύματα δεν είχαν με τι να μένουν δραστικά, φοβούμαι θα έπαυαν·
αν οι κοιλάδες δεν είχαν με τι να μένουν γεμάτες, φοβούμαι θα στέρευαν·
αν τα μύρια όντα δεν είχαν με τι να γεννιούνται, φοβούμαι θα αφανίζονταν·
αν οι άρχοντες και οι βασιλιάδες δεν είχαν με τι να μένουν ψηλά, φοβούμαι θα σωριάζονταν.
Γι’ αυτό το ευγενές έχει ρίζα το ταπεινό,
το ψηλό έχει θεμέλιο το χαμηλό.
Έτσι οι άρχοντες και οι βασιλιάδες αυτοαποκαλούνται
«ορφανός», «λιγοστός», «άκαρπος».
Δεν είναι αυτό να ’χεις ρίζα το ταπεινό; Δεν είναι;
Γι’ αυτό, μέτρα τα αμάξια, και δεν υπάρχει αμάξι.
Μη θέλεις να λάμπεις σαν το νεφρίτη·
μείνε τραχύς σαν την πέτρα.
昔之得一者,天得一以清,地得一以寧,神得一以靈,谷得一以盈,萬物得一以生,侯王得一以為天下貞。其致之,天無以清將恐裂,地無以寧將恐發,神無以靈將恐歇,谷無以盈將恐竭,萬物無以生將恐滅,侯王無以貴高將恐蹶。故貴以賤為本,高以下為基。是以侯王自稱孤﹑寡﹑不穀。此非以賤為本邪?非乎?故致數輿無輿,不欲琭琭如玉,珞珞如石。
Η επιστροφή είναι η κίνηση του Δρόμου.
Η αδυναμία είναι η χρήση του Δρόμου.
Τα μύρια όντα του κόσμου γεννιούνται απ’ το ον,
και το ον γεννιέται απ’ το μη-ον.
反者道之動,弱者道之用。天下萬物生於有,有生於無。
Ο ανώτερος άνθρωπος, ακούγοντας τον Δρόμο,
πράττει με ζήλο σύμφωνα μ’ αυτόν.
Ο μέτριος άνθρωπος, ακούγοντας τον Δρόμο,
πότε τον κρατά, πότε τον χάνει.
Ο κατώτερος άνθρωπος, ακούγοντας τον Δρόμο,
γελά δυνατά.
Αν δεν γελούσε, δεν θα άξιζε να ’ναι Δρόμος.
Γι’ αυτό υπάρχει ένας λόγος καθιερωμένος:
ο φωτεινός Δρόμος μοιάζει σκοτεινός·
ο Δρόμος που προχωρά μοιάζει να υποχωρεί·
ο ίσιος Δρόμος μοιάζει τραχύς·
η ανώτατη δύναμη μοιάζει κοιλάδα·
το μεγάλο λευκό μοιάζει λεκιασμένο·
η άπλετη δύναμη μοιάζει ανεπαρκής·
η στέρεη δύναμη μοιάζει κλεμμένη·
η γνήσια αλήθεια μοιάζει αλλοιωμένη·
το μεγάλο τετράγωνο δεν έχει γωνίες·
το μεγάλο σκεύος αργεί να ολοκληρωθεί·
ο μεγάλος ήχος έχει σπάνια φωνή·
η μεγάλη εικόνα δεν έχει μορφή·
ο Δρόμος είναι κρυμμένος, ανώνυμος.
Ακριβώς ο Δρόμος
δανείζει καλά και φέρνει σε πέρας.
上士聞道,勤而行之;中士聞道,若存若亡;下士聞道,大笑之。不笑不足以為道。故建言有之﹕明道若昧,進道若退,夷道若纇,上德若谷,大白若辱,廣德若不足,建德若偷,質真若渝,大方無隅,大器晚成,大音希聲,大象無形,道隱無名。夫唯道,善貸且成。
Ο Δρόμος γεννά το ένα·
το ένα γεννά τα δύο·
τα δύο γεννούν τα τρία·
τα τρία γεννούν τα μύρια όντα.
Τα μύρια όντα κουβαλούν το σκοτεινό στην πλάτη
κι αγκαλιάζουν το φωτεινό·
η ορμητική πνοή τα φέρνει σε αρμονία.
Ό,τι απεχθάνονται οι άνθρωποι
είναι το «ορφανός», το «λιγοστός», το «άκαρπος» —
κι όμως βασιλιάδες κι άρχοντες μ’ αυτά αποκαλούνται.
Γι’ αυτό τα όντα άλλοτε ζημιώνονται και ωφελούνται,
άλλοτε ωφελούνται και ζημιώνονται.
Ό,τι διδάσκουν οι άλλοι,
το διδάσκω κι εγώ:
«Ο βίαιος και ο τραχύς δεν πεθαίνει φυσικά.»
Αυτό θα το κάνω πατέρα της διδασκαλίας μου.
道生一,一生二,二生三,三生萬物。萬物負陰而抱陽,沖氣以為和。人之所惡,唯孤﹑寡﹑不穀,而王公以為稱。故物或損之而益,或益之而損。人之所教,我亦教之。強梁者不得其死,吾將以為教父。
Το πιο απαλό πράγμα του κόσμου
καλπάζει πάνω στο πιο σκληρό του κόσμου.
Το ανύπαρκτο μπαίνει στο αδιάστατο·
απ’ αυτό γνωρίζω την ωφέλεια της μη-δράσης.
Τη διδασκαλία που δεν μιλάει,
την ωφέλεια της μη-δράσης —
λίγοι στον κόσμο τις φτάνουν.
天下之至柔,馳騁天下之至堅。無有入無間,吾是以知無為之有益。不言之教,無為之益,天下希及之。
Το όνομα ή το σώμα — τι σου είναι πιο κοντά;
Το σώμα ή τα αγαθά — τι μετράει πιο πολύ;
Το κέρδος ή η απώλεια — τι πληγώνει πιο βαθιά;
Γι’ αυτό, η υπερβολική αγάπη φέρνει μεγάλη δαπάνη·
ο πολύς θησαυρός φέρνει βαριά απώλεια.
Όποιος ξέρει να αρκείται δεν ντροπιάζεται·
όποιος ξέρει πού να σταματά δεν κινδυνεύει·
έτσι μπορεί να διαρκέσει.
名與身孰親?身與貨孰多?得與亡孰病?是故甚愛必大費,多藏必厚亡,知足不辱,知止不殆,可以長久。
Η μεγάλη τελειότητα μοιάζει ελλιπής,
μα η χρήση της δεν φθείρεται.
Η μεγάλη πληρότητα μοιάζει άδεια,
μα η χρήση της δεν εξαντλείται.
Η μεγάλη ευθύτητα μοιάζει στραβή.
Η μεγάλη επιτηδειότητα μοιάζει αδέξια.
Η μεγάλη ευγλωττία μοιάζει τραύλισμα.
Η κίνηση νικά το κρύο,
η ησυχία νικά τη ζέστη.
Η γαλήνη και η ησυχία
είναι το ίσιο του κόσμου.
大成若缺,其用不弊。大盈若沖,其用不窮。大直若屈,其用不居。大巧若拙,其用不輟。大辯若訥,其用不差。躁勝寒,靜勝熱。清靜為天下正。
Όταν ο κόσμος έχει τον Δρόμο,
τ’ άλογα του πολέμου κοπρίζουν τα χωράφια.
Όταν ο κόσμος δεν έχει τον Δρόμο,
τα πολεμικά άλογα γεννούν στα προάστια.
Καμιά συμφορά δεν είναι μεγαλύτερη
απ’ το να μην ξέρεις να αρκείσαι.
Κανένα σφάλμα δεν είναι μεγαλύτερο
απ’ την επιθυμία να αποκτήσεις.
Γι’ αυτό η επάρκεια εκείνου που ξέρει να αρκείται
είναι σταθερή επάρκεια.
天下有道,卻走馬以糞。天下無道,戎馬生於郊。禍莫大於不知足;咎莫大於欲得。故知足之足,常足矣。
Χωρίς να βγεις απ’ την πόρτα, γνωρίζεις τον κόσμο.
Χωρίς να κοιτάξεις απ’ το παράθυρο, βλέπεις τον Δρόμο του ουρανού.
Όσο πιο μακριά βγαίνεις,
τόσο λιγότερα γνωρίζεις.
Έτσι ο σοφός
γνωρίζει χωρίς να ταξιδεύει,
ονομάζει χωρίς να βλέπει,
φέρνει σε πέρας χωρίς να πράττει.
不出戶,知天下;不闚牖,見天道。其出彌遠,其知彌少。是以聖人不行而知,不見而名,不為而成。
Όποιος ασκεί τη μάθηση, κάθε μέρα προσθέτει.
Όποιος ασκεί τον Δρόμο, κάθε μέρα αφαιρεί.
Αφαιρεί και πάλι αφαιρεί,
ώσπου να φτάσει στη μη-δράση.
Μη-δράση, κι όμως τίποτε δεν μένει άπρακτο.
Πάντα κερδίζεις τον κόσμο μέσω της απραγμοσύνης·
μόλις αρχίσεις να έχεις υποθέσεις,
δεν φτάνεις να κερδίσεις τον κόσμο.
為學日益,為道日損。損之又損,以至於無為。無為而無不為。取天下常以無事,及其有事,不足以取天下。
Ο σοφός δεν έχει σταθερή καρδιά·
κάνει καρδιά του την καρδιά των εκατό λαών.
Τον καλό, τον έχω για καλό·
τον μη καλό, κι αυτόν τον έχω για καλό:
έτσι κερδίζεται η καλοσύνη.
Τον πιστό, τον εμπιστεύομαι·
τον άπιστο, κι αυτόν τον εμπιστεύομαι:
έτσι κερδίζεται η πίστη.
Ο σοφός, μέσα στον κόσμο, μαζεύεται στον εαυτό του·
για χάρη του κόσμου, θολώνει την καρδιά του.
Οι εκατό λαοί στρέφουν πάνω του αυτιά και μάτια,
κι ο σοφός τους αντιμετωπίζει όλους σαν παιδιά του.
聖人無常心,以百姓心為心。善者,吾善之;不善者,吾亦善之,德善。信者,吾信之;不信者,吾亦信之,德信。聖人在天下歙歙,為天下渾其心,百姓皆注其耳目,聖人皆孩之。
Βγαίνεις στη ζωή, μπαίνεις στον θάνατο.
Οι σύντροφοι της ζωής, τρεις στους δέκα·
οι σύντροφοι του θανάτου, τρεις στους δέκα·
κι εκείνοι που, ενώ ζουν, κινούνται προς τον τόπο του θανάτου,
κι αυτοί τρεις στους δέκα.
Γιατί; Επειδή ζουν τη ζωή τους υπερβολικά.
Άκουσα πως όποιος ξέρει καλά να φυλάει τη ζωή του
βαδίζει στη στεριά χωρίς να συναντά ρινόκερο ή τίγρη,
μπαίνει στη μάχη χωρίς πανοπλία και όπλα.
Ο ρινόκερος δεν βρίσκει πού να χώσει το κέρατό του,
η τίγρη δεν βρίσκει πού να μπήξει τα νύχια της,
το όπλο δεν βρίσκει πού να χώσει τη λεπίδα του.
Γιατί; Επειδή δεν έχει τόπο θανάτου.
出生入死。生之徒,十有三;死之徒,十有三;人之生,動之死地,亦十有三。夫何故?以其生生之厚。蓋聞善攝生者,陸行不遇兕虎,入軍不被甲兵;兕無所投其角,虎無所措其爪,兵無所容其刃。夫何故?以其無死地。
Ο Δρόμος τα γεννά,
η δύναμη τα τρέφει,
τα όντα τους δίνουν μορφή,
οι περιστάσεις τα ολοκληρώνουν.
Γι’ αυτό, απ’ τα μύρια όντα κανένα
δεν παύει να τιμά τον Δρόμο και να εκτιμά τη δύναμη.
Η τιμή του Δρόμου, η εκτίμηση της δύναμης —
κανείς δεν τις προστάζει· είναι σταθερά το εξ εαυτού τους.
Γι’ αυτό ο Δρόμος τα γεννά, η δύναμη τα τρέφει·
τα μεγαλώνει, τα ανατρέφει,
τα σταθεροποιεί, τα ωριμάζει,
τα συντηρεί, τα σκεπάζει.
Γεννάει και δεν κατέχει,
πράττει και δεν στηρίζεται,
προάγει και δεν κυριαρχεί.
Αυτό το λένε σκοτεινή δύναμη.
道生之,德畜之,物形之,勢成之。是以萬物莫不尊道而貴德。道之尊,德之貴,夫莫之命而常自然。故道生之,德畜之。長之育之,亭之毒之,蓋之覆之。生而不有,為而不恃,長而不宰。是謂玄德。
Ο κόσμος είχε μια αρχή,
που έγινε η μάνα του κόσμου.
Μόλις βρεις τη μάνα,
γνωρίζεις τα παιδιά της·
μόλις γνωρίσεις τα παιδιά,
γύρνα πίσω να κρατήσεις τη μάνα,
κι ώς το τέλος του σώματος δεν κινδυνεύεις.
Φράξε τα ανοίγματά σου,
κλείσε τις πύλες σου,
κι ώς το τέλος της ζωής σου δεν θα κοπιάσεις.
Άνοιξε τα ανοίγματά σου,
πλήθυνε τις υποθέσεις σου,
κι ώς το τέλος της ζωής σου δεν θα σωθείς.
Το να βλέπεις το μικρό, το λένε διαύγεια·
το να κρατάς το απαλό, το λένε δύναμη.
Χρησιμοποίησε το φως σου,
γύρνα πίσω στη διαύγειά σου,
μην αφήσεις πίσω σου καμιά συμφορά:
αυτό το λένε άσκηση της σταθερότητας.
天下有始,以為天下母。既得其母,以知其子,既知其子,復守其母,沒身不殆。塞其兌,閉其門,終身不勤。開其兌,濟其事,終身不救。見小曰明,守柔曰強。用其光,復歸其明,無遺身殃,是為習常。
Αν είχα και την παραμικρή γνώση
για να βαδίζω στον μεγάλο Δρόμο,
θα φοβόμουν μόνο τα παρακλάδια.
Ο μεγάλος Δρόμος είναι ολόισος,
μα ο λαός αγαπά τα μονοπάτια.
Η αυλή είναι πεντακάθαρη,
τα χωράφια όμως θεριεμένα,
οι αποθήκες ολότελα άδειες·
φορούν κεντητά μεταξωτά,
ζώνονται κοφτερά σπαθιά,
χορταίνουν φαΐ και πιοτό,
πλούτη κι αγαθά περισσεύουν:
αυτό το λένε καύχημα του κλέφτη.
Δεν είναι Δρόμος αυτός!
使我介然有知,行於大道,唯施是畏。大道甚夷,而民好徑。朝甚除,田甚蕪,倉甚虛;服文綵,帶利劍,厭飲食,財貨有餘;是為盜夸。非道也哉!
Ό,τι είναι καλά στημένο δεν ξεριζώνεται.
Ό,τι είναι καλά αγκαλιασμένο δεν ξεφεύγει.
Έτσι γιοι κι εγγόνια δεν σταματούν τις θυσίες τους.
Καλλιέργησέ το στο σώμα σου, κι η δύναμή του γίνεται γνήσια.
Καλλιέργησέ το στην οικογένεια, κι η δύναμή του περισσεύει.
Καλλιέργησέ το στο χωριό, κι η δύναμή του διαρκεί.
Καλλιέργησέ το στο κράτος, κι η δύναμή του πλουταίνει.
Καλλιέργησέ το στον κόσμο, κι η δύναμή του απλώνεται παντού.
Γι’ αυτό, με το σώμα κοίτα το σώμα,
με την οικογένεια κοίτα την οικογένεια,
με το χωριό κοίτα το χωριό,
με το κράτος κοίτα το κράτος,
με τον κόσμο κοίτα τον κόσμο.
Πώς γνωρίζω πως ο κόσμος είναι έτσι;
Μ’ αυτό.
善建者不拔,善抱者不脫,子孫以祭祀不輟。修之於身,其德乃真;修之於家,其德乃餘;修之於鄉,其德乃長;修之於國,其德乃豐;修之於天下,其德乃普。故以身觀身,以家觀家,以鄉觀鄉,以國觀國,以天下觀天下。吾何以知天下然哉?以此。
Όποιος περιέχει τη δύναμη σε πλήθος
μοιάζει με νεογέννητο.
Σφήκες, σκορπιοί κι οχιές δεν το τσιμπούν,
άγρια θηρία δεν το αρπάζουν,
αρπαχτικά πουλιά δεν το χτυπούν.
Τα κόκαλά του απαλά, οι τένοντές του τρυφεροί,
κι όμως το πιάσιμό του σφιχτό.
Δεν γνωρίζει ακόμη το σμίξιμο αρσενικού και θηλυκού,
κι όμως ολόκληρο σηκώνεται:
τόσο έσχατη είναι η ουσία του.
Ουρλιάζει όλη μέρα κι όμως δεν βραχνιάζει:
τόσο έσχατη είναι η αρμονία του.
Το να γνωρίζεις την αρμονία, το λένε σταθερότητα·
το να γνωρίζεις τη σταθερότητα, το λένε διαύγεια.
Το να ξεπερνάς τη ζωή, το λένε κακό οιωνό.
Το να ορίζει η καρδιά την πνοή, το λένε βία.
Το ον, όταν γίνει ρωμαλέο, γερνά:
αυτό το λένε παρά τον Δρόμο,
και ό,τι είναι παρά τον Δρόμο σβήνει γρήγορα.
含德之厚,比於赤子。蜂蠆虺蛇不螫,猛獸不據,攫鳥不搏。骨弱筋柔而握固。未知牝牡之合而全作,精之至也。終日號而不嗄,和之至也。知和曰常,知常曰明。益生曰祥。心使氣曰強。物壯則老,謂之不道,不道早已。
Όποιος γνωρίζει δεν μιλάει·
όποιος μιλάει δεν γνωρίζει.
Φράξε τα ανοίγματά σου,
κλείσε τις πύλες σου,
στόμωσε την αιχμή σου,
λύσε το μπέρδεμά σου,
άμβλυνε τη λάμψη σου,
γίνε ένα με τη σκόνη σου:
αυτό το λένε σκοτεινή ενότητα.
Γι’ αυτό δεν μπορείς να τον πλησιάσεις,
ούτε να τον απομακρύνεις·
δεν μπορείς να τον ωφελήσεις,
ούτε να τον βλάψεις·
δεν μπορείς να τον τιμήσεις,
ούτε να τον ταπεινώσεις.
Γι’ αυτό είναι το πιο πολύτιμο του κόσμου.
知者不言,言者不知。塞其兌,閉其門,挫其銳,解其分,和其光,同其塵,是謂玄同。故不可得而親,不可得而疏;不可得而利,不可得而害;不可得而貴,不可得而賤。故為天下貴。
Με το ίσιο κυβερνάς το κράτος,
με το απρόσμενο χρησιμοποιείς τα όπλα,
με την απραγμοσύνη κερδίζεις τον κόσμο.
Πώς γνωρίζω πως είναι έτσι; Μ’ αυτό.
Όσο πιο πολλές απαγορεύσεις έχει ο κόσμος,
τόσο πιο φτωχός γίνεται ο λαός.
Όσο πιο πολλά κοφτερά σκεύη έχει ο λαός,
τόσο πιο πολύ σκοτεινιάζει το κράτος.
Όσο πιο επιδέξιοι γίνονται οι άνθρωποι,
τόσο πληθαίνουν τα παράξενα πράγματα.
Όσο πιο πολύ λάμπουν οι νόμοι και τα διατάγματα,
τόσο πληθαίνουν οι κλέφτες και οι ληστές.
Γι’ αυτό ο σοφός λέει:
«Εγώ πράττω τη μη-δράση, κι ο λαός από μόνος του μεταμορφώνεται.
Εγώ αγαπώ την ησυχία, κι ο λαός από μόνος του βρίσκει το ίσιο.
Εγώ δεν έχω υποθέσεις, κι ο λαός από μόνος του πλουταίνει.
Εγώ δεν έχω επιθυμία, κι ο λαός από μόνος του γίνεται αλάξευτο ξύλο.»
以正治國,以奇用兵,以無事取天下。吾何以知其然哉?以此。天下多忌諱,而民彌貧;民多利器,國家滋昬;人多伎巧,奇物滋起;法令滋彰,盜賊多有。故聖人云﹕「我無為而民自化,我好靜而民自正,我無事而民自富,我無欲而民自樸。」
Όταν η διακυβέρνηση είναι θαμπή,
ο λαός είναι απλός και ακέραιος.
Όταν η διακυβέρνηση είναι διαπεραστική,
ο λαός είναι ελλιπής και κατακερματισμένος.
Η συμφορά — να πού ακουμπά η ευτυχία!
Η ευτυχία — να πού παραμονεύει η συμφορά!
Ποιος γνωρίζει το τέλος τους;
Δεν υπάρχει τίποτε ίσιο.
Το ίσιο ξαναγίνεται απρόσμενο,
το καλό ξαναγίνεται τερατώδες.
Η πλάνη του ανθρώπου
κρατά αλήθεια πολύ καιρό.
Έτσι ο σοφός είναι τετράγωνος μα δεν κόβει,
κοφτερός μα δεν τραυματίζει,
ίσιος μα δεν αυθαδιάζει,
λαμπερός μα δεν θαμπώνει.
其政悶悶,其民淳淳;其政察察,其民缺缺。禍兮福之所倚,福兮禍之所伏。孰知其極?其無正。正復為奇,善復為妖。人之迷,其日固久。是以聖人方而不割,廉而不劌,直而不肆,光而不燿。
Για να κυβερνήσεις τους ανθρώπους και να υπηρετήσεις τον ουρανό,
τίποτε δεν συγκρίνεται με τη φειδώ.
Ακριβώς η φειδώ, τη λένε έγκαιρη υποταγή·
την έγκαιρη υποταγή τη λένε αδιάκοπη συσσώρευση δύναμης.
Όποιος συσσωρεύει αδιάκοπα δύναμη,
τίποτε δεν του αντιστέκεται·
όταν τίποτε δεν του αντιστέκεται,
κανείς δεν γνωρίζει το όριό του·
όταν κανείς δεν γνωρίζει το όριό του,
μπορεί να κατέχει το κράτος.
Όποιος κατέχει τη μάνα του κράτους
μπορεί να διαρκέσει:
αυτό το λένε βαθιά ρίζα, στέρεο θεμέλιο,
Δρόμος μακράς ζωής και διαρκούς θέασης.
治人事天,莫若嗇。夫唯嗇,是謂早服;早服謂之重積德;重積德則無不克,無不克則莫知其極;莫知其極,可以有國;有國之母,可以長久;是謂深根固柢,長生久視之道。
Κυβέρνα το μεγάλο κράτος
όπως τηγανίζεις μικρά ψάρια.
Όταν με τον Δρόμο κυβερνάς τον κόσμο,
τα φαντάσματα χάνουν τη δύναμή τους·
όχι πως χάνουν τη δύναμή τους,
μα η δύναμή τους δεν βλάπτει τους ανθρώπους·
όχι μόνο η δύναμή τους δεν βλάπτει τους ανθρώπους,
μα κι ο σοφός δεν βλάπτει τους ανθρώπους.
Κι αφού και τα δύο δεν βλάπτουν,
η δύναμη γυρίζει, σμίγοντας, σ’ αυτούς.
治大國,若烹小鮮。以道蒞天下,其鬼不神;非其鬼不神,其神不傷人;非其神不傷人,聖人亦不傷人。夫兩不相傷,故德交歸焉。
Το μεγάλο κράτος είναι το χαμηλό ρέμα,
το σμίξιμο του κόσμου,
το θηλυκό του κόσμου.
Το θηλυκό πάντα νικά το αρσενικό με την ησυχία·
με την ησυχία στέκεται χαμηλά.
Γι’ αυτό, αν το μεγάλο κράτος χαμηλώσει μπρος στο μικρό,
κερδίζει το μικρό κράτος·
αν το μικρό κράτος χαμηλώσει μπρος στο μεγάλο,
κερδίζει το μεγάλο κράτος.
Άλλο χαμηλώνει και κερδίζει,
άλλο, όντας χαμηλά, κερδίζεται.
Το μεγάλο κράτος δεν θέλει παρά να μαζέψει και να θρέψει ανθρώπους·
το μικρό κράτος δεν θέλει παρά να μπει και να υπηρετήσει.
Κι αφού και τα δύο βρίσκουν αυτό που θέλουν,
στο μεγάλο ταιριάζει να στέκεται χαμηλά.
大國者下流,天下之交。天下之牝,牝常以靜勝牡,以靜為下。故大國以下小國,則取小國;小國以下大國,則取大國。故或下以取,或下而取。大國不過欲兼畜人,小國不過欲入事人。夫兩者各得其所欲,大者宜為下。
Ο Δρόμος είναι το άδυτο των μύριων όντων,
ο θησαυρός του καλού ανθρώπου,
το καταφύγιο του μη καλού.
Τα ωραία λόγια μπορούν να αγοραστούν στην αγορά·
οι τιμημένες πράξεις μπορούν να ανυψώσουν έναν άνθρωπο.
Κι ο μη καλός άνθρωπος —
γιατί να τον πετάξεις;
Γι’ αυτό, όταν στέφεται ο αυτοκράτορας
κι εγκαθίστανται οι τρεις ύπατοι,
κι ας προσφέρεις νεφρίτη διπλωμένο σε χέρια
μπροστά από τέσσερα άλογα,
δεν είναι σαν να προσφέρεις, καθισμένος, αυτόν τον Δρόμο.
Γιατί οι αρχαίοι εκτιμούσαν αυτόν τον Δρόμο;
Δεν έλεγαν: «Ζήτα και θα βρεις,
αμάρτησε και θα σου συγχωρεθεί»;
Γι’ αυτό είναι το πιο πολύτιμο του κόσμου.
道者萬物之奧。善人之寶,不善人之所保。美言可以市,尊行可以加人。人之不善,何棄之有?故立天子,置三公,雖有拱璧以先駟馬,不如坐進此道。古之所以貴此道者何?不曰以求得,有罪以免邪?故為天下貴。
Πράττε τη μη-δράση,
ασχολήσου με την απραγμοσύνη,
γεύσου το άγευστο.
Το μεγάλο ή μικρό, το πολύ ή λίγο —
ανταπόδωσε την έχθρα με δύναμη.
Σχεδίασε το δύσκολο όσο είναι ακόμη εύκολο·
κάνε το μεγάλο όσο είναι ακόμη μικρό.
Οι δύσκολες υποθέσεις του κόσμου
σίγουρα αρχίζουν απ’ το εύκολο·
οι μεγάλες υποθέσεις του κόσμου
σίγουρα αρχίζουν απ’ το μικρό.
Έτσι ο σοφός ώς το τέλος δεν κάνει το μεγάλο,
γι’ αυτό μπορεί να ολοκληρώσει το μεγαλείο του.
Οι εύκολες υποσχέσεις σίγουρα εμπνέουν λίγη πίστη·
τα πολλά εύκολα σίγουρα φέρνουν πολλές δυσκολίες.
Έτσι ο σοφός θεωρεί ακόμη και το εύκολο δύσκολο,
γι’ αυτό ώς το τέλος δεν έχει δυσκολίες.
為無為,事無事,味無味。大小多少,報怨以德。圖難於其易,為大於其細;天下難事必作於易,天下大事必作於細。是以聖人終不為大,故能成其大。夫輕諾必寡信,多易必多難。是以聖人猶難之,故終無難矣
Ό,τι είναι ήρεμο κρατιέται εύκολα.
Ό,τι δεν έχει ακόμη σημάδι σχεδιάζεται εύκολα.
Ό,τι είναι εύθραυστο σπάει εύκολα.
Ό,τι είναι μικρό σκορπίζεται εύκολα.
Πράξε το πριν ακόμη υπάρξει·
τακτοποίησέ το πριν ταραχτεί.
Το δέντρο που αγκαλιάζεις με τα δυο σου χέρια
γεννιέται απ’ το πιο λεπτό φύτρο.
Ο πύργος των εννιά ορόφων
υψώνεται από ένα σωρό χώμα.
Το ταξίδι των χιλίων λι
αρχίζει κάτω απ’ το πόδι σου.
Όποιος πράττει, το καταστρέφει·
όποιος κρατά, το χάνει.
Έτσι ο σοφός δεν πράττει, γι’ αυτό δεν καταστρέφει·
δεν κρατά, γι’ αυτό δεν χάνει.
Ο λαός, στις υποθέσεις του,
πάντα τις χαλάει κοντά στο τέλος.
Πρόσεχε το τέλος όπως την αρχή,
και δεν θα χαλάς καμιά υπόθεση.
Έτσι ο σοφός επιθυμεί το να μην επιθυμεί,
δεν εκτιμά τα δυσεύρετα αγαθά·
μαθαίνει το να μη μαθαίνει,
γυρίζει σ’ εκείνο που οι πολλοί προσπερνούν.
Έτσι στηρίζει το εξ εαυτού του των μύριων όντων
και δεν τολμά να πράξει.
其安易持,其未兆易謀。其脆易泮,其微易散。為之於未有,治之於未亂。合抱之木,生於毫末;九層之臺,起於累土;千里之行,始於足下。為者敗之,執者失之。是以聖人無為故無敗,無執故無失。民之從事,常於幾成而敗之。慎終如始,則無敗事。是以聖人慾不欲,不貴難得之貨;學不學,復眾人之所過。以輔萬物之自然,而不敢為。
Οι αρχαίοι που ασκούσαν καλά τον Δρόμο
δεν φώτιζαν τον λαό,
μα τον κρατούσαν απλό.
Ο λαός είναι δύσκολο να κυβερνηθεί
επειδή έχει πολλή γνώση.
Γι’ αυτό, όποιος κυβερνά το κράτος με τη γνώση
είναι ο ληστής του κράτους·
όποιος κυβερνά το κράτος χωρίς τη γνώση
είναι η ευλογία του κράτους.
Το να γνωρίζεις αυτά τα δύο είναι κι ένα πρότυπο·
το να γνωρίζεις πάντα το πρότυπο,
αυτό το λένε σκοτεινή δύναμη.
Η σκοτεινή δύναμη είναι βαθιά, είναι απόμακρη,
γυρίζει μαζί με τα όντα προς την αντίθετη μεριά,
κι ύστερα φτάνει στη μεγάλη ομαλότητα.
古之善為道者,非以明民,將以愚之。民之難治,以其智多。故以智治國,國之賊,不以智治國,國之福。知此兩者亦稽式。常知稽式,是謂玄德。玄德深矣,遠矣,與物反矣,然後乃至大順。
Τα ποτάμια και η θάλασσα μπορούν να ’ναι βασιλιάδες
των εκατό χαραδρών
επειδή ξέρουν καλά να στέκονται χαμηλότερά τους·
γι’ αυτό μπορούν να ’ναι βασιλιάδες των εκατό χαραδρών.
Έτσι, όποιος θέλει να σταθεί πάνω απ’ τον λαό
πρέπει, με τα λόγια, να σταθεί χαμηλότερά του·
όποιος θέλει να προηγηθεί του λαού
πρέπει, με το σώμα του, να σταθεί πίσω του.
Έτσι ο σοφός στέκεται ψηλά κι ο λαός δεν τον νιώθει βάρος·
στέκεται μπροστά κι ο λαός δεν παθαίνει κακό.
Έτσι όλος ο κόσμος χαίρεται να τον προωθεί
και ποτέ δεν κουράζεται μαζί του.
Ακριβώς επειδή δεν φιλονικεί,
γι’ αυτό κανείς στον κόσμο δεν μπορεί να φιλονικήσει μαζί του.
江海所以能為百谷王者,以其善下之,故能為百谷王。是以欲上民,必以言下之。欲先民,必以身後之。是以聖人處上而民不重,處前而民不害。是以天下樂推而不厭,以其不爭,故天下莫能與之爭。
Όλος ο κόσμος λέει πως ο Δρόμος μου είναι μεγάλος,
τόσο μεγάλος που δεν μοιάζει με τίποτα.
Ακριβώς επειδή είναι μεγάλος,
γι’ αυτό δεν μοιάζει με τίποτα.
Αν έμοιαζε, θα είχε από καιρό γίνει ασήμαντος!
Έχω τρεις θησαυρούς,
που τους κρατώ και τους φυλάω:
ο πρώτος είναι η στοργή,
ο δεύτερος η φειδώ,
ο τρίτος το να μην τολμώ να προηγηθώ του κόσμου.
Στοργικός, μπορώ να ’μαι θαρραλέος·
φειδωλός, μπορώ να ’μαι απλόχερος·
μη τολμώντας να προηγηθώ του κόσμου,
μπορώ να γίνω άρχοντας των σκευών.
Μα τώρα ν’ αφήσεις τη στοργή και να ’σαι θαρραλέος,
ν’ αφήσεις τη φειδώ και να ’σαι απλόχερος,
ν’ αφήσεις το πίσω και να προηγηθείς —
θάνατος!
Η στοργή, στη μάχη, φέρνει τη νίκη·
στην άμυνα, φέρνει τη στερεότητα.
Όποιον ο ουρανός θέλει να σώσει,
τον περιφρουρεί με τη στοργή.
天下皆謂我道大,似不肖。夫唯大,故似不肖。若肖,久矣其細也夫!我有三寶,持而保之。一曰慈,二曰儉,三曰不敢為天下先。慈故能勇,儉故能廣,不敢為天下先,故能成器長。今舍慈且勇,舍儉且廣,舍後且先,死矣!夫慈以戰則勝,以守則固。天將救之,以慈衛之。
Ο καλός πολεμιστής δεν είναι πολεμοχαρής.
Ο καλός στη μάχη δεν οργίζεται.
Ο καλός στο να νικά τον εχθρό δεν συμπλέκεται μαζί του.
Ο καλός στο να χρησιμοποιεί ανθρώπους στέκεται χαμηλότερά τους.
Αυτό το λένε δύναμη που δεν φιλονικεί.
Αυτό το λένε ικανότητα να χρησιμοποιείς ανθρώπους.
Αυτό το λένε ζευγάρωμα με τον ουρανό,
την έσχατη αρχή των αρχαίων.
善為士者不武,善戰者不怒,善勝敵者不與,善用人者為之下,是謂不爭之德,是謂用人之力,是謂配天古之極。
Οι στρατηγοί έχουν ένα λόγο:
«Δεν τολμώ να κάνω τον οικοδεσπότη, μα κάνω τον καλεσμένο·
δεν τολμώ να προχωρήσω μια σπιθαμή, μα υποχωρώ ένα πόδι.»
Αυτό το λένε προελαύνω χωρίς προέλαση,
ανασηκώνω μπράτσο χωρίς μπράτσο,
αντικρούω χωρίς αντίπαλο,
κρατώ χωρίς όπλο.
Καμιά συμφορά δεν είναι μεγαλύτερη
απ’ το να υποτιμάς τον εχθρό·
όποιος υποτιμά τον εχθρό, παρά λίγο να χάσει τους θησαυρούς μου.
Γι’ αυτό, όταν δυο στρατοί εξίσου δυνατοί συγκρούονται,
νικά εκείνος που θρηνεί.
用兵有言﹕「吾不敢為主而為客,不敢進寸而退尺。」是謂行無行,攘無臂,扔無敵,執無兵。禍莫大於輕敵,輕敵幾喪吾寶。故抗兵相加,哀者勝矣。
Τα λόγια μου είναι πολύ εύκολο να τα γνωρίσεις,
πολύ εύκολο να τα πράξεις.
Μα κανείς στον κόσμο δεν μπορεί να τα γνωρίσει,
κανείς δεν μπορεί να τα πράξει.
Τα λόγια έχουν πρόγονο,
οι υποθέσεις έχουν άρχοντα.
Ακριβώς επειδή δεν γνωρίζουν αυτά,
γι’ αυτό δεν με γνωρίζουν.
Όσοι με γνωρίζουν είναι σπάνιοι·
όσοι με μιμούνται είναι πολύτιμοι.
Έτσι ο σοφός φορά χοντρό ρούχο
κι αγκαλιάζει στο στήθος του τον νεφρίτη.
吾言甚易知,甚易行。天下莫能知,莫能行。言有宗,事有君。夫唯無知,是以不我知。知我者希,則我者貴。是以聖人被褐懷玉。
Να γνωρίζεις πως δεν γνωρίζεις — αυτό είναι ανώτατο.
Να μη γνωρίζεις και να νομίζεις πως γνωρίζεις — αυτό είναι αρρώστια.
Ακριβώς επειδή θεωρεί την αρρώστια αρρώστια,
γι’ αυτό δεν αρρωσταίνει.
Ο σοφός δεν αρρωσταίνει
επειδή θεωρεί την αρρώστια αρρώστια·
γι’ αυτό δεν αρρωσταίνει.
知不知上,不知知病。夫唯病病,是以不病。聖人不病,以其病病,是以不病。
Όταν ο λαός δεν φοβάται την εξουσία,
τότε φτάνει η μεγάλη εξουσία.
Μη στενεύεις τον τόπο που κατοικεί,
μη σιχαίνεσαι τη ζωή που ζει.
Ακριβώς επειδή δεν τον σιχαίνεσαι,
γι’ αυτό κι εκείνος δεν σε σιχαίνεται.
Έτσι ο σοφός γνωρίζει τον εαυτό του
μα δεν τον προβάλλει·
αγαπά τον εαυτό του
μα δεν τον τιμά υπερβολικά.
Γι’ αυτό αφήνει το ένα και παίρνει το άλλο.
民不畏威,則大威至。無狎其所居,無厭其所生。夫唯不厭,是以不厭。是以聖人自知不自見,自愛不自貴;故去彼取此。
Το θάρρος στην τόλμη φέρνει τον θάνατο.
Το θάρρος στην αποχή φέρνει τη ζωή.
Απ’ τα δυο αυτά, το ένα ωφελεί, το άλλο βλάπτει.
Ό,τι απεχθάνεται ο ουρανός —
ποιος γνωρίζει την αιτία;
Γι’ αυτό ακόμη κι ο σοφός το θεωρεί δύσκολο.
Ο Δρόμος του ουρανού
νικά καλά χωρίς να φιλονικεί,
απαντά καλά χωρίς να μιλά,
έρχεται από μόνος του χωρίς να τον καλέσεις,
και, αργός καθώς είναι, σχεδιάζει καλά.
Το δίχτυ του ουρανού είναι απέραντο:
αραιό, κι όμως τίποτε δεν του ξεφεύγει.
勇於敢則殺,勇於不敢則活。此兩者,或利或害。天之所惡,孰知其故?是以聖人猶難之。天之道,不爭而善勝,不言而善應,不召而自來,繟然而善謀。天網恢恢,疏而不失。
Αν ο λαός δεν φοβάται τον θάνατο,
πώς να τον τρομάξεις με τον θάνατο;
Κι αν έκανες τον λαό πάντα να φοβάται τον θάνατο,
κι εγώ μπορούσα ν’ αρπάξω και να σκοτώσω
όποιον κάνει το παράξενο —
ποιος θα τολμούσε;
Πάντα υπάρχει ο άρχοντας του θανάτου που σκοτώνει.
Το να σκοτώνεις στη θέση του άρχοντα του θανάτου,
αυτό το λένε να πελεκάς στη θέση του μεγάλου ξυλουργού.
Κι όποιος πελεκά στη θέση του μεγάλου ξυλουργού
σπάνια δεν πληγώνει το χέρι του.
民不畏死,奈何以死懼之?若使民常畏死,而為奇者,吾得執而殺之,孰敢?常有司殺者殺,夫代司殺者殺,是謂代大匠斲。夫代大匠斲者,希有不傷其手矣。
Ο λαός πεινά
επειδή οι από πάνω του τρώνε πολλούς φόρους·
γι’ αυτό πεινά.
Ο λαός είναι δύσκολο να κυβερνηθεί
επειδή οι από πάνω του πράττουν·
γι’ αυτό είναι δύσκολο να κυβερνηθεί.
Ο λαός περιφρονεί τον θάνατο
επειδή οι από πάνω του ζητούν πλούσια τη ζωή·
γι’ αυτό περιφρονεί τον θάνατο.
Ακριβώς όποιος δεν πράττει για χάρη της ζωής
είναι σοφότερος απ’ όποιον τιμά τη ζωή.
民之饑,以其上食稅之多,是以饑。民之難治,以其上之有為,是以難治。民之輕死,以其上求生之厚,是以輕死。夫唯無以生為者,是賢於貴生。
Ο άνθρωπος, όταν γεννιέται, είναι απαλός κι αδύναμος·
όταν πεθαίνει, σκληρός και δυνατός.
Τα μύρια όντα, τα χόρτα και τα δέντρα,
όταν γεννιούνται είναι απαλά κι εύθραυστα·
όταν πεθαίνουν, ξερά κι άκαμπτα.
Γι’ αυτό το σκληρό και το δυνατό
είναι σύντροφοι του θανάτου·
το απαλό και το αδύναμο
είναι σύντροφοι της ζωής.
Έτσι, ο δυνατός στρατός δεν νικά,
το δυνατό δέντρο τσακίζεται.
Το δυνατό και το μεγάλο στέκονται χαμηλά,
το απαλό και το αδύναμο στέκονται ψηλά.
人之生也柔弱,其死也堅強。萬物草木之生也柔脆,其死也枯槁。故堅強者死之徒,柔弱者生之徒。是以兵強則不勝,木強則兵。強大處下,柔弱處上。
Ο Δρόμος του ουρανού —
δεν μοιάζει με το τέντωμα του τόξου;
Ό,τι είναι ψηλά, το χαμηλώνει·
ό,τι είναι χαμηλά, το ανεβάζει·
ό,τι περισσεύει, το αφαιρεί·
ό,τι λείπει, το συμπληρώνει.
Ο Δρόμος του ουρανού
αφαιρεί απ’ το περίσσευμα και συμπληρώνει το έλλειμμα.
Ο δρόμος του ανθρώπου όμως δεν είναι έτσι:
αφαιρεί απ’ το έλλειμμα για να δώσει στο περίσσευμα.
Ποιος μπορεί να έχει περίσσευμα
και να το δώσει στον κόσμο;
Μόνο εκείνος που έχει τον Δρόμο.
Έτσι ο σοφός πράττει και δεν στηρίζεται,
το έργο τελειώνει κι εκείνος δεν μένει σ’ αυτό·
δεν θέλει να δείξει την αξία του.
天之道,其猶張弓與?高者抑之,下者舉之;有餘者損之,不足者補之。天之道,損有餘而補不足。人之道則不然,損不足以奉有餘。孰能有餘以奉天下?唯有道者。是以聖人為而不恃,功成而不處,其不欲見賢。
Τίποτε στον κόσμο δεν είναι πιο απαλό κι αδύναμο απ’ το νερό,
κι όμως, στο να χτυπά το σκληρό και το δυνατό,
τίποτε δεν μπορεί να το ξεπεράσει·
τίποτε δεν μπορεί να πάρει τη θέση του.
Το αδύναμο νικά το δυνατό,
το απαλό νικά το σκληρό:
κανείς στον κόσμο δεν το αγνοεί,
κι όμως κανείς δεν μπορεί να το πράξει.
Γι’ αυτό ο σοφός λέει:
«Όποιος δέχεται τη βρωμιά του κράτους,
αυτόν τον λένε αφέντη των βωμών·
όποιος δέχεται τη δυστυχία του κράτους,
αυτός είναι ο βασιλιάς του κόσμου.»
Τα ίσια λόγια μοιάζουν αντεστραμμένα.
天下莫柔弱於水,而攻堅強者,莫之能勝,其無以易之。弱之勝強,柔之勝剛,天下莫不知莫能行。是以聖人云﹕「受國之垢,是謂社稷主;受國不祥,是為天下王。」正言若反。
Όταν συμφιλιώνεις μια μεγάλη έχθρα,
σίγουρα μένει κι έχθρα από πίσω·
πώς να ’ναι αυτό καλό;
Έτσι ο σοφός κρατά το αριστερό μισό του συμβολαίου
και δεν απαιτεί απ’ τους ανθρώπους.
Όποιος έχει δύναμη φροντίζει το συμβόλαιο·
όποιος δεν έχει δύναμη φροντίζει τη φορολογία.
Ο Δρόμος του ουρανού δεν έχει προτίμηση·
πάντα είναι με τον καλό άνθρωπο.
和大怨,必有餘怨,安可以為善?是以聖人執左契,而不責於人。有德司契,無德司徹。天道無親,常與善人。
Μικρό κράτος, λιγοστός λαός.
Κάνε ώστε, κι αν έχουν σκεύη για δέκα ή εκατό,
να μην τα χρησιμοποιούν.
Κάνε τον λαό να τιμά τον θάνατο
και να μη μετοικεί μακριά.
Κι αν έχουν βάρκες κι αμάξια,
να μην έχουν πού να τα καβαλήσουν·
κι αν έχουν πανοπλίες κι όπλα,
να μην έχουν πού να τα παρατάξουν.
Κάνε τον λαό να ξαναδέσει κόμπους σε σκοινιά και να τους χρησιμοποιεί.
Γλυκό να ’ναι το φαΐ τους,
ωραίο το ρούχο τους,
ήσυχη η κατοικία τους,
χαρούμενα τα έθιμά τους.
Τα γειτονικά κράτη ν’ αντικρίζονται,
να ακούγονται μεταξύ τους πετεινοί και σκύλοι,
κι ο λαός να φτάνει ώς τα γεράματα και τον θάνατο
χωρίς να πηγαίνει ο ένας στον άλλον.
小國寡民,使有什伯之器而不用,使民重死而不遠徙。雖有舟輿,無所乘之;雖有甲兵,無所陳之。使人復結繩而用之,甘其食,美其服,安其居,樂其俗。鄰國相望,雞犬之聲相聞,民至老死,不相往來。
Τα πιστά λόγια δεν είναι ωραία·
τα ωραία λόγια δεν είναι πιστά.
Ο καλός δεν λογομαχεί·
όποιος λογομαχεί δεν είναι καλός.
Όποιος γνωρίζει δεν είναι πολυμαθής·
ο πολυμαθής δεν γνωρίζει.
Ο σοφός δεν συσσωρεύει:
όσο περισσότερο πράττει για τους άλλους,
τόσο περισσότερα έχει ο ίδιος·
όσο περισσότερο δίνει στους άλλους,
τόσο περισσότερα πληθαίνουν τα δικά του.
Ο Δρόμος του ουρανού ωφελεί και δεν βλάπτει·
ο Δρόμος του σοφού πράττει και δεν φιλονικεί.
信言不美,美言不信。善者不辯,辯者不善。知者不博,博者不知。聖人不積,既以為人己愈有,既以與人己愈多。天之道,利而不害;聖人之道,為而不爭。

Παράθεση αυτού του αποσπάσματος

Τάο Τε Τσινγκ

Διάλεξε μορφή και κάνε κλικ στο Αντιγραφή. Ο μόνιμος σύνδεσμος οδηγεί κάθε αναγνώστη ακριβώς σε αυτή την ενότητα.

Στηρίξτε αυτό το έργο

Δωρεάν ανάγνωση εδώ. Αγοράστε το ηλεκτρονικό βιβλίο για να στηρίξετε το έργο.

Ηλεκτρονικό βιβλίο σύντομα

Η ηλεκτρονική έκδοση σε αυτή τη γλώσσα ετοιμάζεται.(Ελληνικά)