ลำดับเวลา

ตำราที่เราเรียกว่าเต๋าเต็กเก็งก่อร่างขึ้นในช่วงยุคจ้านกั๋วหรือยุครัฐศึก เมื่อระเบียบราชวงศ์โจวกำลังแตกสลาย และราชสำนักที่เป็นคู่แข่งกันต่างว่าจ้างนักยุทธศาสตร์ นักศีลธรรม และนักตรรกะเป็นจำนวนนับร้อย ตามตำนานเล่าว่าผู้แต่งคือเหลาจื่อ ขุนนางเก็บบันทึกแห่งราชสำนักโจว ผู้ซึ่งขณะออกจากรัฐที่กำลังล่มสลายผ่านด่านทางตะวันตก ได้เขียนอักษรห้าพันตัวตามคำขอของนายด่าน แล้วก็หายตัวไป ทว่าฝ่ายวิชาการมองว่านี่คือตำราที่ประกอบขึ้นจากหลายส่วนซึ่งค่อย ๆ ลงตัวราวศตวรรษที่ 4 ก่อนคริสตกาล - หลักฐานทางวัตถุที่เก่าแก่ที่สุดคือแผ่นไม้ไผ่จากสุสานที่กัวเตี้ยน มีอายุราว 300 ปีก่อนคริสตกาล ไม่ว่าจะเป็นแบบใด นี่คือคำตอบต่อวิกฤตเดียวกันกับที่ขงจื๊อได้ตอบไว้ก่อนหน้าหนึ่งศตวรรษ นั่นคืออะไรที่ยึดโลกไว้ด้วยกันเมื่อจารีตเก่าใช้ไม่ได้ผลอีกต่อไป คำตอบของตำรานี้ - การยอมอ่อนน้อม การอ่อนโยน การไม่ต่อสู้ - เป็นคำตอบที่สุดโต่งกว่าในสองแนวทางนี้

ปรัชญา เต๋าเต็กเก็ง 400 BC