เต๋าเต็กเก็ง
道德經
บทนำ
เต๋าเต็กเก็ง (เต้าเต๋อจิง, 道德經) — “คัมภีร์แห่งเต๋าและ อานุภาพ” — เป็นชุดบทสั้นแปดสิบเอ็ดบทของร้อยกรองผสมร้อยแก้วที่มีจังหวะ เชื่อกันว่าเป็นผลงานของเล่าจื๊อ “ปรมาจารย์ผู้เฒ่า” บุคคลที่ประเพณีวางไว้ ในศตวรรษที่หกก่อนคริสตกาล แต่นักวิชาการสมัยใหม่ถือว่าเป็นตำนาน ตัวคัมภีร์เอง น่าจะก่อรูปขึ้นในศตวรรษที่สี่ก่อนคริสตกาล และหลักฐานเก่าแก่ที่สุดที่หลงเหลือ คือแผ่นไม้ไผ่กัวเตี้ยนราว ๓๐๐ ปีก่อนคริสตกาล ฉบับนี้แปลจากต้นฉบับที่ตกทอด ของหวังปี้ (ค.ศ. ๒๒๖–๒๔๙) อันเป็นสายที่ผู้คนอ่านคัมภีร์นี้มาตลอด ประวัติศาสตร์ส่วนใหญ่ บทที่ ๑–๓๗ ประกอบเป็นภาคว่าด้วย “เต๋า” และบทที่ ๓๘–๘๑ เป็นภาคว่าด้วย “อานุภาพ”
ไม่เหมือนฉบับภาษาต่างประเทศที่ขายดีหลายฉบับ ซึ่งเป็นการถอดความโดยผู้เขียนที่ อ่านภาษาจีนไม่ออก คำแปลนี้แปลจากภาษาจีนโบราณโดยตรง มิได้ผ่านฉบับภาษาอังกฤษ หรือภาษาใดเป็นตัวกลาง และมีต้นฉบับวางเทียบทุกบท คัมภีร์นี้พูดด้วยถ้อยสุภาษิต ที่กระชับ สมดุล และมักย้อนแย้ง — ปฏิภาค การให้เหตุผลเป็นลูกโซ่ ท่อนซ้ำ — และคำแปลก็รักษาความกระชับนั้นไว้แทนที่จะคลายมันออกเป็นคำอธิบาย ปฏิทรรศน์ ในบท (เช่น “กระทำโดยการไม่กระทำ” 為無為) เป็นปฏิทรรศน์ทางถ้อยคำที่แม่นยำ มิใช่ความคลุมเครือ จึงถอดตามที่ประกอบขึ้นอย่างตรงไปตรงมา
คำหลักบางคำถูกรักษาให้คงที่ตลอดทั้งเล่ม เพื่อให้ผู้อ่านติดตามการโต้แย้งของ คัมภีร์ได้: 道 คือ “เต๋า” หรือ “ทาง” ในฐานะสัจธรรมสูงสุด และเป็น “ทาง” หรือ “ถ้อย” ในความหมายสามัญที่บทที่ ๑ เล่นคำอยู่; 德 คือ “อานุภาพ” ในความหมายของคุณสมบัติ/พลังในตัว (ไม่ใช่ “ความชอบธรรม”); 無為 คือ “การไม่กระทำ” (ไม่ใช่ “ความเฉื่อยชา” หรือ “การกระทำอย่างไร้ความ พยายาม”); 自然 คือ “เป็นเช่นนั้นเองโดยธรรมชาติ”; 樸 คือ “ไม้ที่ยังมิได้ แกะสลัก”; และ 玄 คือ “มืดล้ำ” (ความลี้ลับในฐานะความมืด) ที่ใดต้นฉบับที่ ตกทอดมีข้อถกเถียงหรือไวยากรณ์คลุมเครืออย่างแท้จริง (เช่นปัญหาการวางเครื่องหมาย วรรคตอน 常無欲 / 常無，欲 ในบทที่ ๑) ฉบับนี้พิมพ์ตามข้อความหวังปี้ที่ตกทอดมา และคงความคลุมเครือไว้ให้เห็น มิได้แอบคลี่คลายไปสู่การอ่านที่ไพเราะกว่า
ทางที่กล่าวเป็นถ้อยได้ ย่อมมิใช่เต๋าอันเที่ยงแท้
นามที่ตั้งเรียกได้ ย่อมมิใช่นามอันเที่ยงแท้
ไร้นาม คือปฐมกำเนิดแห่งฟ้าและดิน
มีนาม คือมารดาแห่งสรรพสิ่งหมื่นประการ
ฉะนั้น จงว่างจากความอยากอยู่เนืองนิตย์ เพื่อเพ่งดูความละเอียดลึกล้ำของมัน
จงมีความอยากอยู่เนืองนิตย์ เพื่อเพ่งดูขอบเขตของมัน
สองสิ่งนี้ ออกมาด้วยกันแต่มีนามต่างกัน
เรียกรวมกันว่าความมืดล้ำ
มืดแล้วยังมืดอีก
คือประตูแห่งความละเอียดลึกล้ำทั้งปวง
道可道，非常道，名可名，非常名；無名，天地之始，有名，萬物之母。故常無欲，以觀其妙，常有欲，以觀其徼；此兩者，同出而異名，同謂之玄。玄之又玄，眾妙之門。
เมื่อคนทั้งโลกรู้ว่างามคืองาม ความน่าเกลียดก็มีอยู่แล้ว
เมื่อทุกคนรู้ว่าดีคือดี ความไม่ดีก็มีอยู่แล้ว
ฉะนั้น มีกับไม่มีจึงเกิดจากกัน
ยากกับง่ายจึงสำเร็จซึ่งกัน
ยาวกับสั้นจึงวัดกัน
สูงกับต่ำจึงพิงกัน
เสียงกับสำเนียงจึงกลมกลืนกัน
หน้ากับหลังจึงตามกัน
ด้วยเหตุนี้ ปราชญ์จึงอยู่กับกิจแห่งการไม่กระทำ
ดำเนินคำสอนที่ไม่ต้องเอ่ยวาจา
สรรพสิ่งหมื่นประการก่อตัวขึ้น เขาก็มิได้ปฏิเสธ
ก่อกำเนิดขึ้นแต่มิได้ครอบครอง
กระทำแต่มิได้พึ่งพิงในผลนั้น
งานสำเร็จแล้วก็มิได้อยู่ค้างในความชอบ
ก็เพราะไม่อยู่ค้างนั่นเอง จึงไม่มีสิ่งใดจากไป
天下皆知美之為美，斯惡已。皆知善之為善，斯不善已。故有無相生，難易相成，長短相較，高下相傾，音聲相和，前後相隨。是以聖人處無為之事，行不言之教；萬物作焉而不辭，生而不有，為而不恃，功成而弗居。夫唯弗居，是以不去。
ไม่ยกย่องผู้มีปัญญา ย่อมทำให้ราษฎรไม่แก่งแย่ง
ไม่เห็นค่าของหายาก ย่อมทำให้ราษฎรไม่เป็นโจร
ไม่แสดงสิ่งที่น่าอยากได้ ย่อมทำให้ใจราษฎรไม่ปั่นป่วน
ด้วยเหตุนี้ การปกครองของปราชญ์
จึงทำใจของเขาให้ว่าง ทำท้องของเขาให้อิ่ม
ทำความมุ่งมาดของเขาให้อ่อน ทำกระดูกของเขาให้แข็งแรง
ทำให้ราษฎรไร้ความรู้ไร้ความอยากอยู่เนืองนิตย์
ทำให้ผู้เจ้าปัญญาไม่กล้าลงมือกระทำ
กระทำโดยการไม่กระทำ แล้วก็ไม่มีสิ่งใดที่ปกครองไม่ได้
不尚賢，使民不爭；不貴難得之貨，使民不為盜；不見可欲，使民心不亂。是以聖人之治，虛其心，實其腹，弱其志，強其骨。常使民無知無欲。使夫智者不敢為也。為無為，則無不治。
เต๋านั้นว่างเปล่า แต่ใช้เท่าไรก็ไม่เต็มล้น
ลึกล้ำนัก คล้ายเป็นต้นเค้าแห่งสรรพสิ่งหมื่นประการ
มันลบคมของมัน คลายความยุ่งของมัน
กลมกลืนกับแสงของมัน รวมเป็นหนึ่งกับธุลีของมัน
ใสลึกนัก คล้ายมีอยู่บ้างไม่มีอยู่บ้าง
เราไม่รู้ว่ามันเป็นบุตรของผู้ใด
ดูประหนึ่งมีอยู่ก่อนองค์เทพ
道沖而用之或不盈，淵兮似萬物之宗；挫其銳，解其紛，和其光，同其塵，湛兮似或存。吾不知誰之子，象帝之先。
ฟ้าและดินไม่มีเมตตา ถือสรรพสิ่งหมื่นประการเป็นดั่งสุนัขฟาง
ปราชญ์ไม่มีเมตตา ถือราษฎรทั้งร้อยตระกูลเป็นดั่งสุนัขฟาง
ระหว่างฟ้ากับดิน มิใช่เหมือนสูบลมหรอกหรือ
ว่างเปล่าแต่ไม่ยุบตัว เคลื่อนไหวยิ่งก็ยิ่งพ่นออก
ถ้อยคำมากย่อมอับจนบ่อยครั้ง
ไม่สู้รักษาความว่างไว้ในใจ
天地不仁，以萬物為芻狗；聖人不仁，以百姓為芻狗。天地之間，其猶橐籥乎？虛而不屈，動而愈出。多言數窮，不如守中。
วิญญาณแห่งหุบเขาไม่ตาย นี้เรียกว่ามารดามืดล้ำ
ประตูแห่งมารดามืดล้ำ นี้เรียกว่ารากแห่งฟ้าและดิน
เนื่องต่อสืบไป ดุจดำรงอยู่
ใช้มันเท่าไรก็ไม่มีวันหมดสิ้น
谷神不死，是謂玄牝。玄牝之門，是謂天地根。緜緜若存，用之不勤。
ฟ้ายืนยาว ดินยั่งยืน
ที่ฟ้าและดินสามารถยืนยาวและยั่งยืนได้
ก็เพราะมันมิได้ก่อกำเนิดเพื่อตัวเอง จึงสามารถดำรงอยู่ได้ยาวนาน
ด้วยเหตุนี้ ปราชญ์จึงถอยตัวเองไว้ข้างหลัง แต่กลับอยู่ข้างหน้า
วางตัวเองไว้ภายนอก แต่ตัวเองกลับคงอยู่
มิใช่เพราะเขาไร้ความเห็นแก่ตนหรอกหรือ
จึงสามารถทำให้ประโยชน์ตนสำเร็จได้
天長地久。天地所以能長且久者，以其不自生，故能長生。是以聖人後其身而身先；外其身而身存。非以其無私邪，故能成其私。
ความดีสูงสุดเหมือนน้ำ
น้ำให้คุณแก่สรรพสิ่งหมื่นประการโดยไม่แก่งแย่ง
อยู่ในที่ซึ่งผู้คนรังเกียจ จึงใกล้กับเต๋า
อยู่ ก็เลือกที่ดี ใจ ก็ลึกดี
คบหา ก็ด้วยเมตตาดี พูดจา ก็ด้วยสัจจะดี
ปกครอง ก็ด้วยความเที่ยงดี ทำการ ก็ด้วยความสามารถดี
เคลื่อนไหว ก็ต้องจังหวะดี
ก็เพราะไม่แก่งแย่งนั่นเอง จึงไม่มีความผิดพลาด
上善若水。水善利萬物而不爭，處眾人之所惡，故幾於道。居善地，心善淵，與善仁，言善信，正善治，事善能，動善時。夫唯不爭，故無尤。
ถือไว้แล้วเติมให้เต็ม ไม่สู้หยุดเสีย
ตีเหล็กให้แหลมคม เก็บรักษาไว้ได้ไม่นาน
ทองและหยกเต็มห้องโถง ไม่มีผู้ใดรักษาไว้ได้
มั่งมีมียศแล้วยังหยิ่งผยอง ย่อมนำโทษมาสู่ตน
งานสำเร็จแล้วถอนตัวออก นี่คือเต๋าแห่งฟ้า
持而盈之，不如其已；揣而梲之，不可長保。金玉滿堂，莫之能守；富貴而驕，自遺其咎。功遂身退，天之道。
ประคองวิญญาณให้กอดหนึ่งเดียวไว้ ทำได้ไม่ให้แยกจากกันไหม
รวมลมปราณให้อ่อนนุ่ม ทำได้เหมือนทารกไหม
ชำระล้างกระจกมืดล้ำภายใน ทำได้ให้ไร้ราคีไหม
รักบ้านเมืองปกครองราษฎร ทำได้โดยไม่ใช้เล่ห์ความรู้ไหม
ประตูฟ้าเปิดปิด ทำได้ให้เป็นเพศเมียไหม
รู้แจ้งกระจ่างทั่วสี่ทิศ ทำได้โดยไม่กระทำไหม
ก่อกำเนิดมัน เลี้ยงดูมัน
ก่อกำเนิดแต่ไม่ครอบครอง กระทำแต่ไม่พึ่งพิง
เจริญเติบโตแต่ไม่บงการ นี้เรียกว่าอานุภาพมืดล้ำ
載營魄抱一，能無離乎？專氣致柔，能嬰兒乎？滌除玄覽，能無疵乎？愛國治民，能無知乎？天門開闔，能為雌乎？明白四達，能無為乎？生之，畜之。生而不有，為而不恃，長而不宰，是謂玄德。
ซี่ล้อสามสิบซี่รวมที่ดุมเดียว
เมื่อมีที่ว่างตรงนั้น จึงมีประโยชน์ของรถ
ปั้นดินเป็นภาชนะ
เมื่อมีที่ว่างตรงนั้น จึงมีประโยชน์ของภาชนะ
เจาะประตูหน้าต่างทำเป็นห้อง
เมื่อมีที่ว่างตรงนั้น จึงมีประโยชน์ของห้อง
ฉะนั้น สิ่งที่มีจึงให้คุณ
สิ่งที่ไม่มีจึงเป็นประโยชน์
三十輻共一轂，當其無，有車之用。埏埴以為器，當其無，有器之用。鑿戶牖以為室，當其無，有室之用。故有之以為利，無之以為用。
สีทั้งห้าทำให้ตาคนบอด
เสียงทั้งห้าทำให้หูคนหนวก
รสทั้งห้าทำให้ลิ้นคนเสีย
ควบม้าออกล่าสัตว์ทำให้ใจคนคลั่ง
ของหายากทำให้ความประพฤติคนเสียหาย
ด้วยเหตุนี้ ปราชญ์จึงเห็นแก่ท้องไม่เห็นแก่ตา
ฉะนั้นจึงละสิ่งนั้นเลือกสิ่งนี้
五色令人目盲，五音令人耳聾，五味令人口爽，馳騁畋獵令人心發狂，難得之貨令人行妨。是以聖人為腹不為目，故去彼取此。
ความโปรดปรานและความอัปยศล้วนทำให้ตกใจ
ถือทุกข์ใหญ่หนักปานถือตัวตน
โปรดปรานและอัปยศทำให้ตกใจอย่างไร
ความโปรดปรานคือของต่ำ ได้มาก็ตกใจ เสียไปก็ตกใจ
นี้เรียกว่าโปรดปรานและอัปยศทำให้ตกใจ
ถือทุกข์ใหญ่หนักปานตัวตนอย่างไร
ที่เรามีทุกข์ใหญ่ ก็เพราะเรามีตัวตนนี้
ครั้นเราไร้ตัวตน เราจะมีทุกข์อันใดเล่า
ฉะนั้น ผู้ที่เห็นค่าตัวตนของตนเท่ากับโลก ก็ฝากโลกไว้กับเขาได้
ผู้ที่รักตัวตนของตนเท่ากับโลก ก็มอบโลกไว้กับเขาได้
寵辱若驚，貴大患若身。何謂寵辱若驚？寵為下，得之若驚，失之若驚，是謂寵辱若驚。何謂貴大患若身？吾所以有大患者，為吾有身，及吾無身，吾有何患？故貴以身為天下，若可寄天下；愛以身為天下，若可託天下。
มองไม่เห็น เรียกว่าเลือน
ฟังไม่ได้ยิน เรียกว่าเบา
คว้าไม่ถึง เรียกว่าละเอียด
สามสิ่งนี้สืบสาวไม่ถึงที่สุด จึงปนรวมกันเป็นหนึ่ง
ด้านบนของมันไม่สว่าง ด้านล่างของมันไม่มืด
ต่อเนื่องไม่ขาดจนเรียกนามไม่ได้ วกกลับสู่ความไร้สิ่ง
นี้เรียกว่ารูปที่ไร้รูป ภาพที่ไร้สิ่ง
นี้เรียกว่าพร่าเลือน
ต้อนรับมันก็มองไม่เห็นหัว ตามมันก็มองไม่เห็นหาง
ยึดเต๋าแห่งโบราณกาล เพื่อควบคุมสิ่งที่มีในปัจจุบัน
รู้จักปฐมกาลของโบราณกาลได้ นี้เรียกว่าเงื่อนแห่งเต๋า
視之不見名曰夷，聽之不聞名曰希，搏之不得名曰微。此三者，不可致詰，故混而為一。其上不皦，其下不昧。繩繩不可名，復歸於無物。是謂無狀之狀，無物之象，是謂惚恍。迎之不見其首，隨之不見其後。執古之道，以御今之有。能知古始，是謂道紀。
ผู้บำเพ็ญเต๋าที่ดีในสมัยโบราณ ละเอียดลึกมืดล้ำและทะลุปรุโปร่ง
ลึกซึ้งเกินหยั่งรู้
ก็เพราะหยั่งรู้ไม่ได้ จึงพยายามพรรณนารูปของเขา
ระมัดระวังดุจข้ามลำธารในฤดูหนาว
ลังเลดุจเกรงเพื่อนบ้านทั้งสี่ทิศ
สำรวมดุจเป็นแขก
คลายตัวดุจน้ำแข็งที่กำลังจะละลาย
เรียบง่ายดุจไม้ที่ยังมิได้แกะสลัก
โปร่งกว้างดุจหุบเขา
ขุ่นปนดุจน้ำโคลน
ผู้ใดสามารถทำน้ำขุ่นให้นิ่งจนค่อยใสได้เล่า
ผู้ใดสามารถทำสิ่งสงบให้เคลื่อนนานจนค่อยมีชีวิตได้เล่า
ผู้รักษาเต๋านี้ย่อมไม่ปรารถนาความเต็มล้น
ก็เพราะไม่เต็มล้นนั่นเอง จึงสามารถเก่าคร่ำแต่ไม่ต้องสร้างใหม่
古之善為士者，微妙玄通，深不可識。夫唯不可識，故強為之容。豫焉若冬涉川，猶兮若畏四鄰，儼兮其若容，渙兮若冰之將釋，敦兮其若樸，曠兮其若谷，混兮其若濁。孰能濁以靜之徐清？孰能安以久動之徐生？保此道者不欲盈，夫唯不盈，故能蔽不新成。
ทำความว่างให้ถึงที่สุด รักษาความสงบให้มั่นคง
สรรพสิ่งหมื่นประการก่อตัวขึ้นพร้อมกัน เราเฝ้าดูการวกกลับของมัน
สิ่งทั้งหลายงอกงามมากมาย แต่ละสิ่งวกกลับสู่รากของมัน
วกกลับสู่รากเรียกว่าความสงบ นี้เรียกว่าคืนสู่ชะตากำเนิด
คืนสู่ชะตากำเนิดเรียกว่าความเที่ยง รู้ความเที่ยงเรียกว่าความแจ่มแจ้ง
ไม่รู้ความเที่ยง ทำการหลงผิดย่อมนำภัย
รู้ความเที่ยงจึงโอบอุ้มได้ โอบอุ้มได้จึงเที่ยงธรรม
เที่ยงธรรมจึงครบถ้วน ครบถ้วนจึงเป็นฟ้า
เป็นฟ้าจึงเป็นเต๋า เป็นเต๋าจึงยั่งยืน
ตัวตนดับสิ้นก็ไม่มีภัย
致虛極，守靜篤。萬物並作，吾以觀復。夫物芸芸，各復歸其根。歸根曰靜，是謂復命。復命曰常，知常曰明。不知常，妄作凶。知常容，容乃公，公乃全，全乃天，天乃道，道乃久，沒身不殆。
ผู้ปกครองสูงสุด ราษฎรเพียงรู้ว่ามีเขาอยู่
รองลงมา ราษฎรรักและสรรเสริญเขา
รองลงมา ราษฎรเกรงกลัวเขา
รองลงมา ราษฎรดูหมิ่นเขา
ความน่าเชื่อถือไม่พอ จึงมีความไม่เชื่อ
ผ่อนปรนนัก เขาจึงพูดน้อยและเห็นค่าถ้อยคำ
เมื่องานสำเร็จกิจลุล่วง ราษฎรทั้งร้อยตระกูลล้วนกล่าวว่า
เราเป็นเช่นนี้เองโดยธรรมชาติ
太上，下知有之，其次，親而譽之，其次，畏之，其次，侮之。信不足焉，有不信焉。悠兮其貴言，功成事遂，百姓皆謂：我自然。
เมื่อเต๋าอันยิ่งใหญ่เสื่อมไป จึงมีเมตตาและความชอบธรรม
เมื่อความเฉลียวฉลาดปรากฏขึ้น จึงมีความหลอกลวงใหญ่หลวง
เมื่อวงศ์ญาติทั้งหกไม่กลมเกลียว จึงมีความกตัญญูและความเมตตา
เมื่อบ้านเมืองมืดมนวุ่นวาย จึงมีขุนนางผู้ภักดี
大道廢，有仁義；智慧出，有大偽；六親不和，有孝慈；國家昏亂，有忠臣。
ตัดความเป็นปราชญ์ทิ้งความเฉลียวฉลาด ราษฎรได้ประโยชน์ร้อยเท่า
ตัดเมตตาทิ้งความชอบธรรม ราษฎรกลับคืนสู่ความกตัญญูและเมตตา
ตัดความชำนาญทิ้งผลกำไร โจรผู้ร้ายก็ไม่มี
สามสิ่งนี้ถือเป็นแบบแผนยังไม่พอ
ฉะนั้นจึงให้มีสิ่งยึดถือ
เห็นความเรียบง่าย กอดไม้ที่ยังมิได้แกะสลัก
ลดความเห็นแก่ตน ให้ความอยากเบาบาง
絕聖棄智，民利百倍；絕仁棄義，民復孝慈；絕巧棄利，盜賊無有。此三者以為文不足，故令有所屬﹕見素抱樸，少私寡慾。
ตัดการเรียนก็ไร้ความกังวล
คำ "ขอรับ" กับคำ "อือ" ต่างกันสักเท่าใด
ความดีกับความชั่ว ต่างกันสักเพียงไหน
สิ่งที่ผู้คนเกรงกลัว จะไม่เกรงกลัวก็ไม่ได้
กว้างไกลนัก ราวกับยังไม่ถึงที่สุด
ผู้คนทั้งหลายรื่นเริงยินดี ดุจร่วมงานเลี้ยงใหญ่ ดุจขึ้นหอชมทิวทัศน์ในฤดูใบไม้ผลิ
เราผู้เดียวสงบนิ่ง ยังไม่แสดงอาการ ดุจทารกที่ยังไม่ยิ้ม
เหนื่อยล้านัก ราวกับไม่มีที่จะกลับไป
ผู้คนทั้งหลายล้วนมีเหลือเฟือ เราผู้เดียวราวกับขาดพร่อง
ใจของเราช่างเป็นใจของคนเขลาเสียจริง
ขุ่นมัวนัก
คนสามัญกระจ่างแจ้ง เราผู้เดียวมัวหมอง
คนสามัญตรวจตราถี่ถ้วน เราผู้เดียวอึดอัดขัดข้อง
สงบนิ่งดุจทะเล ลอยล่องดุจไร้ที่หยุด
ผู้คนทั้งหลายล้วนมีที่ใช้สอย เราผู้เดียวดื้อด้านดุจคนบ้านนอก
เราผู้เดียวต่างจากผู้อื่น เพราะเห็นค่าการได้รับหล่อเลี้ยงจากมารดา
絕學無憂，唯之與阿，相去幾何？善之與惡，相去若何？人之所畏，不可不畏。荒兮其未央哉﹗眾人熙熙，如享太牢，如春登臺。我獨泊兮其未兆，如嬰兒之未孩；儽儽兮若無所歸。眾人皆有餘，而我獨若遺。我愚人之心也哉﹗沌沌兮，俗人昭昭，我獨昏昏。俗人察察，我獨悶悶。澹兮其若海，飂兮若無止。眾人皆有以，而我獨頑似鄙。我獨異於人，而貴食母。
รูปลักษณ์แห่งอานุภาพอันยิ่งใหญ่ ล้วนคล้อยตามเต๋าเท่านั้น
เต๋าในฐานะสิ่งหนึ่ง ช่างพร่าช่างเลือน
เลือนนักพร่านัก ในนั้นมีภาพ
พร่านักเลือนนัก ในนั้นมีสิ่ง
ลึกล้ำมืดมัว ในนั้นมีแก่นสาร
แก่นสารนั้นแท้จริงยิ่ง ในนั้นมีความน่าเชื่อ
จากปัจจุบันย้อนถึงโบราณ นามของมันไม่จางหาย
เพื่อสำรวจต้นกำเนิดของสรรพสิ่ง
เราจะรู้สภาพต้นกำเนิดของสรรพสิ่งได้อย่างไร
ก็ด้วยสิ่งนี้
孔德之容，惟道是從。道之為物，惟恍惟惚。惚兮恍兮，其中有象；恍兮惚兮，其中有物。窈兮冥兮，其中有精；其精甚真，其中有信。自今及古，其名不去，以閱眾甫。吾何以知眾甫之狀哉？以此。
คดจึงครบ งอจึงตรง
แอ่งจึงเต็ม เก่าจึงใหม่
น้อยจึงได้ มากจึงสับสน
ด้วยเหตุนี้ ปราชญ์จึงกอดหนึ่งเดียวไว้เป็นแบบแผนของโลก
ไม่อวดตน จึงแจ่มแจ้ง
ไม่ถือว่าตนถูก จึงเด่นชัด
ไม่ยกตน จึงมีความชอบ
ไม่หยิ่งในตน จึงยั่งยืน
ก็เพราะไม่แก่งแย่งนั่นเอง โลกจึงไม่มีผู้ใดแก่งแย่งกับเขาได้
คำโบราณที่ว่า "คดจึงครบ" นั้น จะเป็นคำเปล่าได้อย่างไร
โดยแท้จริง ความครบถ้วนย่อมวกกลับสู่เขา
曲則全，枉則直，窪則盈，敝則新，少則得，多則惑。是以聖人抱一為天下式。不自見故明，不自是故彰，不自伐故有功，不自矜故長。夫唯不爭，故天下莫能與之爭。古之所謂曲則全者，豈虛言哉！誠全而歸之。
พูดน้อยเป็นธรรมชาติ
ฉะนั้น ลมพายุไม่พัดทั้งเช้า ฝนกระหน่ำไม่ตกทั้งวัน
สิ่งใดทำเช่นนี้ ก็ฟ้าและดิน
แม้ฟ้าและดินยังทำให้ยั่งยืนไม่ได้ นับประสาอะไรกับมนุษย์
ฉะนั้น ผู้ที่ประกอบกิจตามเต๋า
ผู้บำเพ็ญเต๋าก็เป็นหนึ่งเดียวกับเต๋า
ผู้บำเพ็ญอานุภาพก็เป็นหนึ่งเดียวกับอานุภาพ
ผู้สูญเสียก็เป็นหนึ่งเดียวกับความสูญเสีย
ผู้เป็นหนึ่งเดียวกับเต๋า เต๋าก็ยินดีรับเขา
ผู้เป็นหนึ่งเดียวกับอานุภาพ อานุภาพก็ยินดีรับเขา
ผู้เป็นหนึ่งเดียวกับความสูญเสีย ความสูญเสียก็ยินดีรับเขา
ความน่าเชื่อถือไม่พอ จึงมีความไม่เชื่อ
希言自然。故飄風不終朝，驟雨不終日。孰為此者？天地。天地尚不能久，而況於人乎？故從事於道者，道者同於道，德者同於德，失者同於失。同於道者，道亦樂得之；同於德者，德亦樂得之；同於失者，失亦樂得之。信不足焉，有不信焉。
ผู้เขย่งเท้าย่อมยืนไม่มั่น ผู้ก้าวใหญ่ย่อมเดินไม่ได้ไกล
ผู้อวดตนย่อมไม่แจ่มแจ้ง ผู้ถือว่าตนถูกย่อมไม่เด่นชัด
ผู้ยกตนย่อมไร้ความชอบ ผู้หยิ่งในตนย่อมไม่ยั่งยืน
สิ่งเหล่านี้เมื่อว่าตามเต๋าแล้ว เรียกว่าอาหารเหลือเดนและกิริยาส่วนเกิน
สรรพสิ่งอาจรังเกียจมัน ฉะนั้นผู้มีเต๋าจึงไม่อยู่ในที่นั้น
企者不立，跨者不行，自見者不明，自是者不彰，自伐者無功，自矜者不長。其在道也，曰餘食贅行。物或惡之，故有道者不處。
มีสิ่งหนึ่งปนรวมกันสำเร็จ เกิดก่อนฟ้าและดิน
เงียบสงัดว่างเปล่านัก ยืนอยู่โดดเดี่ยวไม่แปรเปลี่ยน
หมุนเวียนไปทั่วไม่หยุดหย่อน อาจถือเป็นมารดาแห่งโลกได้
เราไม่รู้นามของมัน จึงให้ชื่อมันว่าเต๋า
พยายามตั้งนามให้มันว่าใหญ่
ใหญ่แล้วก็ผ่านเลย ผ่านเลยก็ไกลออกไป ไกลออกไปก็วกกลับ
ฉะนั้น เต๋าใหญ่ ฟ้าใหญ่ ดินใหญ่ พระราชาก็ใหญ่
ในขอบเขตนี้มีสี่สิ่งใหญ่ และพระราชาก็อยู่ในหนึ่งนั้น
มนุษย์เอาแบบอย่างจากดิน ดินเอาแบบอย่างจากฟ้า
ฟ้าเอาแบบอย่างจากเต๋า เต๋าเอาแบบอย่างจากธรรมชาติของมันเอง
有物混成，先天地生。寂兮寥兮，獨立而不改，周行而不殆，可以為天下母。吾不知其名，字之曰道，強為之名曰大。大曰逝，逝曰遠，遠曰反。故道大，天大，地大，王亦大。域中有四大，而王居其一焉。人法地，地法天，天法道，道法自然。
หนักเป็นรากของเบา สงบเป็นเจ้าของความหุนหัน
ด้วยเหตุนี้ ปราชญ์จึงเดินทางทั้งวันโดยไม่ทิ้งเกวียนสัมภาระ
แม้มีทิวทัศน์งามให้ชม เขาก็อยู่อย่างสงบและอยู่เหนือมัน
ไฉนเจ้าแห่งรถศึกหมื่นคัน จึงใช้ตัวเองอย่างเบาต่อโลกเล่า
เบาย่อมสูญรากฐาน หุนหันย่อมสูญความเป็นเจ้า
重為輕根，靜為躁君。是以聖人終日行不離輜重。雖有榮觀，燕處超然。奈何萬乘之主，而以身輕天下？輕則失本，躁則失君。
ผู้เดินเก่งไม่ทิ้งรอย ผู้พูดเก่งไม่มีที่ตำหนิ
ผู้คำนวณเก่งไม่ต้องใช้ไม้นับ
ผู้ปิดเก่งไม่ใช้กลอนดาลแต่เปิดไม่ออก
ผู้ผูกเก่งไม่ใช้เชือกแต่แก้ไม่ได้
ด้วยเหตุนี้ ปราชญ์จึงช่วยคนได้ดีเสมอ จึงไม่มีคนที่ถูกทิ้ง
ช่วยสิ่งของได้ดีเสมอ จึงไม่มีสิ่งของที่ถูกทิ้ง นี้เรียกว่ารับสืบความแจ่มแจ้ง
ฉะนั้น คนดีจึงเป็นครูของคนไม่ดี
คนไม่ดีจึงเป็นทุนของคนดี
ผู้ไม่เห็นค่าครูของตน ไม่รักทุนของตน
แม้มีปัญญาก็หลงงมงายอย่างยิ่ง นี้เรียกว่าความลึกล้ำอันสำคัญ
善行無轍跡，善言無瑕讁；善數不用籌策；善閉無關楗而不可開，善結無繩約而不可解。是以聖人常善救人，故無棄人；常善救物，故無棄物，是謂襲明。故善人者，不善人之師；不善人者，善人之資。不貴其師，不愛其資，雖智大迷，是謂要妙。
รู้ความเป็นเพศผู้ แต่รักษาความเป็นเพศเมียไว้ เป็นลำธารแห่งโลก
เป็นลำธารแห่งโลก อานุภาพอันเที่ยงย่อมไม่แยกจาก วกกลับสู่ความเป็นทารก
รู้ความขาว แต่รักษาความดำไว้ เป็นแบบแผนแห่งโลก
เป็นแบบแผนแห่งโลก อานุภาพอันเที่ยงย่อมไม่คลาดเคลื่อน วกกลับสู่ความไร้ที่สุด
รู้ความรุ่งเรือง แต่รักษาความอัปยศไว้ เป็นหุบเขาแห่งโลก
เป็นหุบเขาแห่งโลก อานุภาพอันเที่ยงจึงเพียงพอ วกกลับสู่ไม้ที่ยังมิได้แกะสลัก
ไม้นั้นเมื่อกระจายออกก็กลายเป็นภาชนะ
ปราชญ์เมื่อใช้มันก็ตั้งเป็นหัวหน้าเหล่าขุนนาง
ฉะนั้น การจัดการอันยิ่งใหญ่จึงไม่ต้องตัดแยก
知其雄，守其雌，為天下谿。為天下谿，常德不離，復歸於嬰兒。知其白，守其黑，為天下式。為天下式，常德不忒，復歸於無極。知其榮，守其辱，為天下谷，常德乃足，復歸於樸。樸散則為器，聖人用之，則為官長，故大制不割。
ผู้ปรารถนาจะยึดโลกไว้แล้วจัดการมัน เราเห็นว่าเขาไม่อาจสำเร็จได้
โลกเป็นภาชนะศักดิ์สิทธิ์ จัดการมันไม่ได้
ผู้จัดการย่อมทำมันเสีย ผู้ยึดถือย่อมสูญเสียมันไป
ฉะนั้นสรรพสิ่งบ้างก็นำหน้าบ้างก็ตามหลัง
บ้างก็หายใจอ่อนบ้างก็เป่าแรง
บ้างก็แข็งแรงบ้างก็อ่อนแอ
บ้างก็ค้ำจุนบ้างก็พังทลาย
ด้วยเหตุนี้ ปราชญ์จึงละความเกินเลย ละความฟุ่มเฟือย ละความล้นเกิน
將欲取天下而為之，吾見其不得已。天下神器，不可為也，為者敗之，執者失之。故物或行或隨，或歔或吹。或強或羸，或挫或隳。是以聖人去甚，去奢，去泰。
ผู้ช่วยเจ้าแผ่นดินด้วยเต๋า ย่อมไม่ใช้กำลังทหารบังคับโลก
กิจเช่นนั้นย่อมย้อนคืนได้ง่าย
ที่ที่กองทัพตั้งอยู่ พงหนามย่อมงอกขึ้น
หลังทัพใหญ่ผ่านไป ย่อมมีปีข้าวยากหมากแพง
ผู้เก่งมุ่งแต่บรรลุผลแล้วก็หยุด ไม่กล้าใช้กำลังบังคับ
บรรลุผลแต่ไม่หยิ่ง บรรลุผลแต่ไม่โอ้อวด บรรลุผลแต่ไม่ผยอง
บรรลุผลเพราะจำเป็น บรรลุผลแต่ไม่ใช้กำลัง
สิ่งใดแข็งแรงเกินก็ย่อมแก่ นี้เรียกว่าไม่เป็นไปตามเต๋า
สิ่งที่ไม่เป็นไปตามเต๋าย่อมดับสิ้นก่อนกาล
以道佐人主者，不以兵強天下。其事好還。師之所處，荊棘生焉。大軍之後，必有凶年。善有果而已，不敢以取強。果而勿矜，果而勿伐，果而勿驕。果而不得已，果而勿強。物壯則老，是謂不道，不道早已。
อาวุธที่ประณีตล้วนเป็นเครื่องอัปมงคล
สรรพสิ่งอาจรังเกียจมัน ฉะนั้นผู้มีเต๋าจึงไม่อยู่ในที่นั้น
สุภาพชนยามอยู่ย่อมถือซ้ายเป็นสูง ยามใช้ทหารย่อมถือขวาเป็นสูง
อาวุธเป็นเครื่องอัปมงคล มิใช่เครื่องของสุภาพชน
จำเป็นจึงใช้มัน ความสงบเยือกเย็นเป็นเยี่ยม
ชนะแล้วไม่ยกย่องว่างาม ผู้ยกย่องว่างามคือผู้ยินดีในการเข่นฆ่า
ผู้ยินดีในการเข่นฆ่า ย่อมไม่อาจสมปรารถนาในโลกได้
งานมงคลถือซ้ายเป็นสูง งานอัปมงคลถือขวาเป็นสูง
รองแม่ทัพอยู่ซ้าย แม่ทัพใหญ่อยู่ขวา หมายความว่าให้จัดตามพิธีศพ
ผู้ที่ฆ่าคนเป็นจำนวนมาก พึงร่ำไห้ด้วยความเศร้าโศก
ชนะศึกแล้วก็พึงจัดตามพิธีศพ
夫佳兵者，不祥之器，物或惡之，故有道者不處。君子居則貴左，用兵則貴右。兵者不祥之器，非君子之器，不得已而用之，恬淡為上。勝而不美，而美之者，是樂殺人。夫樂殺人者，則不可以得志於天下矣。吉事尚左，凶事尚右。偏將軍居左，上將軍居右，言以喪禮處之。殺人之眾，以哀悲泣之，戰勝，以喪禮處之。
เต๋าเที่ยงแท้ไร้นาม
ไม้ที่ยังมิได้แกะสลักแม้เล็ก แต่โลกก็ไม่อาจทำให้มันเป็นบ่าวได้
หากเจ้าครองแคว้นสามารถรักษามันไว้ สรรพสิ่งหมื่นประการก็จะสวามิภักดิ์เอง
ฟ้าและดินประสานกัน หยาดน้ำค้างหวานจึงหยดลง
ราษฎรมิได้ถูกสั่งแต่กลับสม่ำเสมอเอง
เมื่อเริ่มจัดระเบียบก็เกิดมีนาม เมื่อมีนามแล้ว
ก็พึงรู้จักหยุด รู้จักหยุดจึงไม่มีภัย
เต๋าที่อยู่ในโลกเปรียบได้ ดุจลำธารหุบเขาไหลสู่แม่น้ำและทะเล
道常無名，樸雖小，天下莫能臣也。侯王若能守之，萬物將自賓。天地相合，以降甘露，民莫之令而自均。始制有名，名亦既有，夫亦將知止，知止所以不殆。譬道之在天下，猶川谷之於江海。
ผู้รู้จักผู้อื่นมีปัญญา ผู้รู้จักตนเองแจ่มแจ้ง
ผู้ชนะผู้อื่นมีกำลัง ผู้ชนะตนเองเข้มแข็ง
ผู้รู้จักพอเป็นผู้มั่งมี ผู้บากบั่นมีความมุ่งมาด
ผู้ไม่สูญที่ยืนของตนย่อมยั่งยืน ผู้ตายแต่ไม่สูญสิ้นคืออายุยืน
知人者智，自知者明。勝人者有力，自勝者強。知足者富。強行者有志。不失其所者久。死而不亡者壽。
เต๋าอันยิ่งใหญ่แผ่ไพศาลนัก อาจไปได้ทั้งซ้ายและขวา
สรรพสิ่งหมื่นประการอาศัยมันจึงเกิด แต่มันมิได้ปฏิเสธ
งานสำเร็จแต่ไม่อ้างเป็นเจ้าของ
หล่อเลี้ยงสรรพสิ่งหมื่นประการแต่ไม่เป็นนาย
ไร้ความอยากอยู่เนืองนิตย์ อาจตั้งชื่อมันว่าเล็กได้
สรรพสิ่งหมื่นประการวกกลับสู่มันแต่มันไม่เป็นนาย อาจตั้งชื่อมันว่าใหญ่ได้
เพราะมันมิเคยถือตนว่าใหญ่ จึงสามารถทำความยิ่งใหญ่ของมันให้สำเร็จได้
大道氾兮，其可左右。萬物恃之而生而不辭，功成不名有。衣養萬物而不為主，常無欲，可名於小；萬物歸焉而不為主，可名為大。以其終不自為大，故能成其大。
ยึดภาพอันยิ่งใหญ่ไว้ โลกก็หลั่งไหลมาหา
มาหาแล้วไม่ได้รับภัย ก็สงบสันติผาสุก
ดนตรีและอาหารทำให้ผู้ผ่านทางหยุด
เต๋าเมื่อออกจากปาก จืดชืดนักไร้รส
มองมันก็ไม่พอจะเห็น ฟังมันก็ไม่พอจะได้ยิน
ใช้มันก็ไม่มีวันหมดสิ้น
執大象，天下往。往而不害，安平太。樂與餌，過客止。道之出口，淡乎其無味，視之不足見，聽之不足聞，用之不足既。
จะหุบมัน ต้องขยายมันก่อน
จะทำให้มันอ่อน ต้องทำให้มันแข็งก่อน
จะทำให้มันเสื่อม ต้องทำให้มันรุ่งเรืองก่อน
จะเอาจากมัน ต้องให้มันก่อน
นี้เรียกว่าความแจ่มแจ้งอันละเอียด
อ่อนนุ่มย่อมชนะแข็งกระด้าง
ปลาออกจากห้วงน้ำลึกไม่ได้ อาวุธคมของบ้านเมืองแสดงให้ผู้คนเห็นไม่ได้
將欲歙之，必固張之；將欲弱之，必固強之；將欲廢之，必固興之；將欲奪之，必固與之。是謂微明。柔弱勝剛強。魚不可脫於淵，國之利器不可以示人。
เต๋าเที่ยงแท้ไม่กระทำ แต่ไม่มีสิ่งใดที่ไม่ถูกกระทำ
หากเจ้าครองแคว้นสามารถรักษามันไว้ สรรพสิ่งหมื่นประการก็จะแปรเปลี่ยนเอง
แปรเปลี่ยนแล้วความอยากก่อตัวขึ้น เราจะสงบมันด้วยไม้ไร้นามที่ยังมิได้แกะสลัก
ไม้ไร้นามที่ยังมิได้แกะสลัก ก็จะทำให้ไร้ความอยาก
ไร้ความอยากจึงสงบ โลกก็จะสงบราบเอง
道常無為而無不為。侯王若能守之，萬物將自化。化而欲作，吾將鎮之以無名之樸。無名之樸，夫亦將無欲。不欲以靜，天下將自定。
อานุภาพชั้นสูงไม่ถือว่าตนมีอานุภาพ จึงมีอานุภาพ
อานุภาพชั้นต่ำไม่ยอมสูญเสียอานุภาพ จึงไร้อานุภาพ
อานุภาพชั้นสูงไม่กระทำและไม่มีเจตนาจะกระทำ
อานุภาพชั้นต่ำกระทำและมีเจตนาจะกระทำ
เมตตาชั้นสูงกระทำแต่ไม่มีเจตนาจะกระทำ
ความชอบธรรมชั้นสูงกระทำและมีเจตนาจะกระทำ
มารยาทชั้นสูงกระทำ แต่เมื่อไม่มีผู้ตอบสนอง ก็ยกแขนกระชากผู้คนเข้ามา
ฉะนั้น สูญเต๋าแล้วจึงมีอานุภาพ สูญอานุภาพแล้วจึงมีเมตตา
สูญเมตตาแล้วจึงมีความชอบธรรม สูญความชอบธรรมแล้วจึงมีมารยาท
มารยาทนั้นคือความเบาบางของความภักดีและความน่าเชื่อ และเป็นต้นเค้าของความวุ่นวาย
ความรู้ล่วงหน้าคือดอกฟุ้งของเต๋า และเป็นจุดเริ่มของความเขลา
ด้วยเหตุนี้ บุรุษผู้ยิ่งใหญ่จึงอยู่ในความหนาแน่น ไม่อยู่ในความเบาบาง
อยู่ในความจริงแท้ ไม่อยู่ในดอกฟุ้ง
ฉะนั้นจึงละสิ่งนั้นเลือกสิ่งนี้
上德不德，是以有德；下德不失德，是以無德。上德無為而無以為，下德為之而有以為。上仁為之而無以為，上義為之而有以為。上禮為之而莫之應，則攘臂而扔之。故失道而後德，失德而後仁，失仁而後義，失義而後禮。夫禮者，忠信之薄，而亂之首。前識者，道之華，而愚之始。是以大丈夫處其厚，不居其薄；處其實，不居其華。故去彼取此。
สิ่งที่ได้หนึ่งเดียวมาแต่กาลก่อน
ฟ้าได้หนึ่งเดียวจึงใส ดินได้หนึ่งเดียวจึงสงบ
เทพได้หนึ่งเดียวจึงศักดิ์สิทธิ์ หุบเขาได้หนึ่งเดียวจึงเต็ม
สรรพสิ่งหมื่นประการได้หนึ่งเดียวจึงเกิด
เจ้าครองแคว้นได้หนึ่งเดียวจึงเป็นหลักเที่ยงแห่งโลก
สิ่งที่นำมันไปถึงนั้น
ฟ้าหากไม่มีสิ่งที่ทำให้ใสก็อาจแตกร้าว
ดินหากไม่มีสิ่งที่ทำให้สงบก็อาจปะทุ
เทพหากไม่มีสิ่งที่ทำให้ศักดิ์สิทธิ์ก็อาจสิ้นฤทธิ์
หุบเขาหากไม่มีสิ่งที่ทำให้เต็มก็อาจแห้งเหือด
สรรพสิ่งหมื่นประการหากไม่มีสิ่งที่ทำให้เกิดก็อาจดับสูญ
เจ้าครองแคว้นหากไม่มีสิ่งที่ทำให้สูงส่งก็อาจล่มจม
ฉะนั้น สูงส่งจึงถือต่ำต้อยเป็นราก สูงจึงถือต่ำเป็นฐาน
ด้วยเหตุนี้ เจ้าครองแคว้นจึงเรียกตนว่า กำพร้า อ้างว้าง ไร้คุณ
นี้มิใช่ถือความต่ำต้อยเป็นรากหรอกหรือ มิใช่หรือ
ฉะนั้น การนับรวมเกวียนหลายคันก็เท่ากับไม่มีเกวียน
อย่าปรารถนาความแวววามดุจหยก แข็งกร้าวดุจศิลา
昔之得一者，天得一以清，地得一以寧，神得一以靈，谷得一以盈，萬物得一以生，侯王得一以為天下貞。其致之，天無以清將恐裂，地無以寧將恐發，神無以靈將恐歇，谷無以盈將恐竭，萬物無以生將恐滅，侯王無以貴高將恐蹶。故貴以賤為本，高以下為基。是以侯王自稱孤﹑寡﹑不穀。此非以賤為本邪？非乎？故致數輿無輿，不欲琭琭如玉，珞珞如石。
การวกกลับคือการเคลื่อนของเต๋า ความอ่อนคือการใช้ของเต๋า
สรรพสิ่งหมื่นประการในโลกเกิดจากความมี ความมีเกิดจากความไม่มี
反者道之動，弱者道之用。天下萬物生於有，有生於無。
ปราชญ์ชั้นสูงฟังเต๋าแล้ว ขยันปฏิบัติตาม
ปราชญ์ชั้นกลางฟังเต๋าแล้ว ราวกับจดจำได้บ้างลืมบ้าง
ปราชญ์ชั้นต่ำฟังเต๋าแล้ว หัวเราะเยาะอย่างมาก
ถ้าไม่ถูกหัวเราะเยาะก็ไม่พอที่จะเป็นเต๋า
ฉะนั้นจึงมีคำกล่าวไว้ว่า
เต๋าที่สว่างดุจมืดมัว เต๋าที่ก้าวหน้าดุจถอยหลัง
เต๋าที่ราบเรียบดุจขรุขระ อานุภาพชั้นสูงดุจหุบเขา
ความขาวยิ่งดุจแปดเปื้อน อานุภาพกว้างใหญ่ดุจไม่พอ
อานุภาพมั่นคงดุจเลื่อนลอย ความจริงแท้ดุจแปรผัน
รูปทรงใหญ่ไร้มุม ภาชนะใหญ่สำเร็จช้า
เสียงใหญ่ยากจะได้ยิน ภาพใหญ่ไร้รูปร่าง
เต๋าซ่อนเร้นไร้นาม
ก็เต๋านั่นเอง ที่ให้หยิบยืมได้ดีและทำสำเร็จ
上士聞道，勤而行之；中士聞道，若存若亡；下士聞道，大笑之。不笑不足以為道。故建言有之﹕明道若昧，進道若退，夷道若纇，上德若谷，大白若辱，廣德若不足，建德若偷，質真若渝，大方無隅，大器晚成，大音希聲，大象無形，道隱無名。夫唯道，善貸且成。
เต๋าให้กำเนิดหนึ่ง หนึ่งให้กำเนิดสอง สองให้กำเนิดสาม สามให้กำเนิดสรรพสิ่งหมื่นประการ
สรรพสิ่งหมื่นประการแบกยินไว้ข้างหลัง กอดหยางไว้ข้างหน้า ปั่นลมปราณให้กลมกลืน
สิ่งที่ผู้คนรังเกียจคือ กำพร้า อ้างว้าง ไร้คุณ แต่พระราชาและเจ้านายกลับใช้เรียกตน
ฉะนั้นสรรพสิ่งบ้างก็ลดลงแต่กลับเพิ่ม บ้างก็เพิ่มขึ้นแต่กลับลด
สิ่งที่ผู้อื่นสอน เราก็สอนด้วย
ผู้แข็งกร้าวย่อมตายไม่ดี เราจะถือคำนี้เป็นต้นคำสอน
道生一，一生二，二生三，三生萬物。萬物負陰而抱陽，沖氣以為和。人之所惡，唯孤﹑寡﹑不穀，而王公以為稱。故物或損之而益，或益之而損。人之所教，我亦教之。強梁者不得其死，吾將以為教父。
สิ่งที่อ่อนที่สุดในโลก ควบทะยานผ่านสิ่งที่แข็งที่สุดในโลก
สิ่งที่ไม่มีรูปแทรกเข้าสู่ที่ไร้ช่องว่างได้ เราจึงรู้ประโยชน์ของการไม่กระทำ
คำสอนที่ไม่ต้องเอ่ยวาจา ประโยชน์ของการไม่กระทำ โลกน้อยนักจะเข้าถึงได้
天下之至柔，馳騁天下之至堅。無有入無間，吾是以知無為之有益。不言之教，無為之益，天下希及之。
ชื่อเสียงกับตัวตน สิ่งใดใกล้ชิดกว่า
ตัวตนกับทรัพย์สมบัติ สิ่งใดมากกว่า
ได้มากับสูญเสีย สิ่งใดเป็นภัยกว่า
ฉะนั้น รักมากย่อมสิ้นเปลืองมาก สะสมมากย่อมสูญเสียหนัก
รู้จักพอย่อมไม่อัปยศ รู้จักหยุดย่อมไม่มีภัย จึงยั่งยืนได้
名與身孰親？身與貨孰多？得與亡孰病？是故甚愛必大費，多藏必厚亡，知足不辱，知止不殆，可以長久。
ความสำเร็จอันยิ่งใหญ่ดุจพร่อง แต่การใช้ของมันไม่เสื่อม
ความเต็มอันยิ่งใหญ่ดุจว่าง แต่การใช้ของมันไม่สิ้น
ความตรงอันยิ่งใหญ่ดุจงอ ความชำนาญอันยิ่งใหญ่ดุจซุ่มซ่าม
คำพูดอันยิ่งใหญ่ดุจติดขัด
ความเคลื่อนไหวชนะความหนาว ความสงบชนะความร้อน
ความใสสงบเป็นหลักเที่ยงแห่งโลก
大成若缺，其用不弊。大盈若沖，其用不窮。大直若屈，其用不居。大巧若拙，其用不輟。大辯若訥，其用不差。躁勝寒，靜勝熱。清靜為天下正。
เมื่อโลกมีเต๋า ม้าศึกถูกส่งกลับไปพรวนไถ
เมื่อโลกไร้เต๋า ม้าศึกออกลูกอยู่นอกเมือง
ไม่มีภัยใดใหญ่กว่าการไม่รู้จักพอ ไม่มีโทษใดใหญ่กว่าความอยากได้
ฉะนั้น ความพอที่มาจากการรู้จักพอ ย่อมเป็นความพอที่เที่ยงแท้เสมอ
天下有道，卻走馬以糞。天下無道，戎馬生於郊。禍莫大於不知足；咎莫大於欲得。故知足之足，常足矣。
ไม่ออกจากประตูก็รู้โลก ไม่มองผ่านหน้าต่างก็เห็นเต๋าแห่งฟ้า
ยิ่งออกไปไกล ก็ยิ่งรู้น้อยลง
ด้วยเหตุนี้ ปราชญ์จึงรู้โดยไม่ต้องเดินทาง
เรียกนามได้โดยไม่ต้องเห็น สำเร็จได้โดยไม่ต้องกระทำ
不出戶，知天下；不闚牖，見天道。其出彌遠，其知彌少。是以聖人不行而知，不見而名，不為而成。
บำเพ็ญการเรียนย่อมเพิ่มขึ้นทุกวัน บำเพ็ญเต๋าย่อมลดลงทุกวัน
ลดแล้วลดอีก จนถึงการไม่กระทำ
ไม่กระทำแต่ไม่มีสิ่งใดที่ไม่ถูกกระทำ
การได้โลกมาต้องอาศัยการไร้กิจอยู่เสมอ
ครั้นมีกิจ ก็ไม่พอที่จะได้โลกมา
為學日益，為道日損。損之又損，以至於無為。無為而無不為。取天下常以無事，及其有事，不足以取天下。
ปราชญ์ไม่มีใจอันเที่ยงตายตัว ถือใจของราษฎรทั้งร้อยตระกูลเป็นใจของตน
ผู้ดี เราปฏิบัติดีด้วย ผู้ไม่ดี เราก็ปฏิบัติดีด้วย นี้คืออานุภาพแห่งความดี
ผู้น่าเชื่อ เราเชื่อเขา ผู้ไม่น่าเชื่อ เราก็เชื่อเขา นี้คืออานุภาพแห่งความน่าเชื่อ
ปราชญ์อยู่ในโลกอย่างสำรวมกลมกลืน ทำใจของตนให้ปนรวมเป็นหนึ่งกับโลก
ราษฎรทั้งร้อยตระกูลล้วนเพ่งหูเพ่งตามาที่เขา ปราชญ์ก็ถือพวกเขาทั้งหมดเป็นดั่งเด็ก
聖人無常心，以百姓心為心。善者，吾善之；不善者，吾亦善之，德善。信者，吾信之；不信者，吾亦信之，德信。聖人在天下歙歙，為天下渾其心，百姓皆注其耳目，聖人皆孩之。
ออกมาก็เกิด เข้าไปก็ตาย
พวกที่เกิด มีสามในสิบ พวกที่ตาย มีสามในสิบ
คนที่มีชีวิตแต่เคลื่อนสู่แดนตาย ก็มีสามในสิบเช่นกัน
เพราะเหตุใด เพราะเขาบำรุงชีวิตหนาแน่นเกินไป
ได้ยินว่าผู้เก่งในการรักษาชีวิต เดินทางบกไม่พบแรดและเสือ
เข้าสู่กองทัพไม่ต้องสวมเกราะถืออาวุธ
แรดไม่มีที่จะพุ่งเขา เสือไม่มีที่จะตะปบ อาวุธไม่มีที่จะสอดคม
เพราะเหตุใด เพราะเขาไม่มีแดนตาย
出生入死。生之徒，十有三；死之徒，十有三；人之生，動之死地，亦十有三。夫何故？以其生生之厚。蓋聞善攝生者，陸行不遇兕虎，入軍不被甲兵；兕無所投其角，虎無所措其爪，兵無所容其刃。夫何故？以其無死地。
เต๋าให้กำเนิดมัน อานุภาพเลี้ยงดูมัน
สิ่งของให้รูปแก่มัน สภาพแวดล้อมทำมันให้สำเร็จ
ด้วยเหตุนี้ สรรพสิ่งหมื่นประการจึงล้วนเคารพเต๋าและเห็นค่าอานุภาพ
ที่เต๋าถูกเคารพและอานุภาพถูกเห็นค่า มิใช่เพราะมีผู้สั่ง แต่เป็นเช่นนั้นเองโดยธรรมชาติเสมอ
ฉะนั้น เต๋าให้กำเนิดมัน อานุภาพเลี้ยงดูมัน
ทำให้มันเติบโต บ่มเลี้ยงมัน
ทำให้มันตั้งมั่น หล่อหลอมมัน หล่อเลี้ยงมัน คุ้มครองมัน
ก่อกำเนิดแต่ไม่ครอบครอง กระทำแต่ไม่พึ่งพิง เจริญเติบโตแต่ไม่บงการ
นี้เรียกว่าอานุภาพมืดล้ำ
道生之，德畜之，物形之，勢成之。是以萬物莫不尊道而貴德。道之尊，德之貴，夫莫之命而常自然。故道生之，德畜之。長之育之，亭之毒之，蓋之覆之。生而不有，為而不恃，長而不宰。是謂玄德。
โลกมีจุดเริ่ม ถือเป็นมารดาแห่งโลก
เมื่อได้มารดาแล้ว ก็รู้จักบุตรของมัน
เมื่อรู้จักบุตรแล้ว ก็กลับไปรักษามารดาไว้ ตัวตนดับสิ้นก็ไม่มีภัย
ปิดช่องของมัน ปิดประตูของมัน ตลอดชีวิตก็ไม่เหน็ดเหนื่อย
เปิดช่องของมัน เพิ่มพูนกิจของมัน ตลอดชีวิตก็ช่วยไม่ได้
เห็นสิ่งเล็กเรียกว่าแจ่มแจ้ง รักษาความอ่อนเรียกว่าเข้มแข็ง
ใช้แสงของมัน วกกลับสู่ความแจ่มแจ้งของมัน
ไม่ทิ้งภัยไว้แก่ตน นี้คือการปฏิบัติความเที่ยง
天下有始，以為天下母。既得其母，以知其子，既知其子，復守其母，沒身不殆。塞其兌，閉其門，終身不勤。開其兌，濟其事，終身不救。見小曰明，守柔曰強。用其光，復歸其明，無遺身殃，是為習常。
หากทำให้เรามีความรู้อยู่บ้าง เดินอยู่บนเต๋าอันยิ่งใหญ่ เราก็เกรงแต่การหลงออกนอกทาง
เต๋าอันยิ่งใหญ่ราบเรียบยิ่งนัก แต่ราษฎรกลับชอบทางลัด
ราชสำนักสะอาดหมดจด แต่ไร่นารกร้าง ยุ้งฉางว่างเปล่า
สวมอาภรณ์งามวิจิตร คาดกระบี่คม เบื่ออาหารเลิศรส ทรัพย์สมบัติเหลือเฟือ
นี้เรียกว่าการโอ้อวดของโจร มิใช่เต๋าเลย
使我介然有知，行於大道，唯施是畏。大道甚夷，而民好徑。朝甚除，田甚蕪，倉甚虛；服文綵，帶利劍，厭飲食，財貨有餘；是為盜夸。非道也哉！
ผู้ปักหลักเก่งย่อมไม่ถูกถอน ผู้กอดเก่งย่อมไม่หลุด
ลูกหลานจึงเซ่นไหว้สืบไปไม่ขาด
บำเพ็ญมันในตน อานุภาพของเขาจึงแท้จริง
บำเพ็ญมันในครอบครัว อานุภาพของเขาจึงเหลือเฟือ
บำเพ็ญมันในหมู่บ้าน อานุภาพของเขาจึงยั่งยืน
บำเพ็ญมันในบ้านเมือง อานุภาพของเขาจึงอุดม
บำเพ็ญมันในโลก อานุภาพของเขาจึงแผ่ไพศาล
ฉะนั้น พึงดูตนด้วยตน ดูครอบครัวด้วยครอบครัว
ดูหมู่บ้านด้วยหมู่บ้าน ดูบ้านเมืองด้วยบ้านเมือง ดูโลกด้วยโลก
เราจะรู้ได้อย่างไรว่าโลกเป็นเช่นนั้น ก็ด้วยสิ่งนี้
善建者不拔，善抱者不脫，子孫以祭祀不輟。修之於身，其德乃真；修之於家，其德乃餘；修之於鄉，其德乃長；修之於國，其德乃豐；修之於天下，其德乃普。故以身觀身，以家觀家，以鄉觀鄉，以國觀國，以天下觀天下。吾何以知天下然哉？以此。
ผู้อุ้มอานุภาพไว้หนาแน่น เปรียบได้กับทารกแรกเกิด
ผึ้ง แมงป่อง งูพิษ ไม่ต่อย สัตว์ร้ายไม่ตะครุบ นกล่าเหยื่อไม่โฉบ
กระดูกอ่อนเอ็นนุ่มแต่กำได้แน่น
ยังไม่รู้การผสมของเพศเมียเพศผู้แต่อวัยวะตั้งขึ้น นี่คือแก่นสารที่ถึงที่สุด
ร้องทั้งวันแต่เสียงไม่แหบ นี่คือความกลมกลืนที่ถึงที่สุด
รู้ความกลมกลืนเรียกว่าความเที่ยง รู้ความเที่ยงเรียกว่าความแจ่มแจ้ง
เพิ่มพูนชีวิตเรียกว่าลางร้าย ใจบังคับลมปราณเรียกว่าใช้กำลัง
สิ่งใดแข็งแรงเกินก็ย่อมแก่ นี้เรียกว่าไม่เป็นไปตามเต๋า
สิ่งที่ไม่เป็นไปตามเต๋าย่อมดับสิ้นก่อนกาล
含德之厚，比於赤子。蜂蠆虺蛇不螫，猛獸不據，攫鳥不搏。骨弱筋柔而握固。未知牝牡之合而全作，精之至也。終日號而不嗄，和之至也。知和曰常，知常曰明。益生曰祥。心使氣曰強。物壯則老，謂之不道，不道早已。
ผู้รู้ไม่พูด ผู้พูดไม่รู้
ปิดช่องของมัน ปิดประตูของมัน
ลบคมของมัน คลายความยุ่งของมัน
กลมกลืนกับแสงของมัน รวมเป็นหนึ่งกับธุลีของมัน
นี้เรียกว่าความเป็นหนึ่งอันมืดล้ำ
ฉะนั้นจึงไม่อาจเข้าใกล้เขาได้ ไม่อาจเหินห่างเขาได้
ไม่อาจให้คุณเขาได้ ไม่อาจให้โทษเขาได้
ไม่อาจยกย่องเขาได้ ไม่อาจเหยียดเขาได้
ฉะนั้นจึงเป็นสิ่งมีค่าที่สุดในโลก
知者不言，言者不知。塞其兌，閉其門，挫其銳，解其分，和其光，同其塵，是謂玄同。故不可得而親，不可得而疏；不可得而利，不可得而害；不可得而貴，不可得而賤。故為天下貴。
ปกครองบ้านเมืองด้วยความเที่ยงตรง ใช้ทหารด้วยกลอุบาย ได้โลกมาด้วยการไร้กิจ
เรารู้ได้อย่างไรว่าเป็นเช่นนั้น ก็ด้วยสิ่งนี้
โลกมีข้อห้ามมาก ราษฎรก็ยิ่งยากจน
ราษฎรมีอาวุธคมมาก บ้านเมืองก็ยิ่งมืดมน
ผู้คนมีเล่ห์เหลี่ยมมาก ของประหลาดก็ยิ่งเกิดขึ้น
กฎหมายยิ่งชัดแจ้ง โจรผู้ร้ายก็ยิ่งมีมาก
ฉะนั้นปราชญ์จึงกล่าวว่า
เราไม่กระทำ ราษฎรก็แปรเปลี่ยนเอง เรารักความสงบ ราษฎรก็เที่ยงตรงเอง
เราไร้กิจ ราษฎรก็มั่งมีเอง เราไร้ความอยาก ราษฎรก็เรียบง่ายดุจไม้ที่ยังมิได้แกะสลักเอง
以正治國，以奇用兵，以無事取天下。吾何以知其然哉？以此。天下多忌諱，而民彌貧；民多利器，國家滋昬；人多伎巧，奇物滋起；法令滋彰，盜賊多有。故聖人云﹕「我無為而民自化，我好靜而民自正，我無事而民自富，我無欲而民自樸。」
เมื่อการปกครองอึดอัดมัวหมอง ราษฎรก็บริสุทธิ์ซื่อ
เมื่อการปกครองตรวจตราถี่ถ้วน ราษฎรก็ขาดพร่อง
ภัยเอย โชคก็แอบอิงอยู่ในนั้น โชคเอย ภัยก็ซ่อนตัวอยู่ในนั้น
ผู้ใดรู้ที่สุดของมันได้ มันไม่มีสิ่งเที่ยงตรงตายตัว
สิ่งเที่ยงตรงกลับกลายเป็นกลอุบาย สิ่งดีกลับกลายเป็นชั่วร้าย
ความหลงของผู้คนดำเนินมานานแล้วโดยแท้
ด้วยเหตุนี้ ปราชญ์จึงเป็นเหลี่ยมแต่ไม่บาด คมแต่ไม่ทิ่มแทง
ตรงแต่ไม่โผงผาง สว่างแต่ไม่แสบตา
其政悶悶，其民淳淳；其政察察，其民缺缺。禍兮福之所倚，福兮禍之所伏。孰知其極？其無正。正復為奇，善復為妖。人之迷，其日固久。是以聖人方而不割，廉而不劌，直而不肆，光而不燿。
ปกครองผู้คนรับใช้ฟ้า ไม่มีสิ่งใดดีเท่าความประหยัด
ก็ด้วยความประหยัดนั่นเอง จึงเรียกว่าการเตรียมตัวแต่เนิ่น
การเตรียมตัวแต่เนิ่นเรียกว่าการสั่งสมอานุภาพซ้ำแล้วซ้ำเล่า
สั่งสมอานุภาพซ้ำแล้วซ้ำเล่าจึงไม่มีสิ่งใดที่เอาชนะไม่ได้
ไม่มีสิ่งใดที่เอาชนะไม่ได้จึงไม่มีผู้ใดรู้ที่สุดของมัน
ไม่มีผู้ใดรู้ที่สุดของมันจึงอาจครองบ้านเมืองได้
มีมารดาแห่งบ้านเมืองจึงอาจยั่งยืนได้
นี้เรียกว่ารากลึกหยั่งมั่น เป็นเต๋าแห่งการมีชีวิตยืนยาวและเห็นไกลนาน
治人事天，莫若嗇。夫唯嗇，是謂早服；早服謂之重積德；重積德則無不克，無不克則莫知其極；莫知其極，可以有國；有國之母，可以長久；是謂深根固柢，長生久視之道。
ปกครองบ้านเมืองใหญ่ ดุจทอดปลาตัวน้อย
เมื่อครองโลกด้วยเต๋า ผีก็ไม่แสดงฤทธิ์
มิใช่ผีไม่แสดงฤทธิ์ แต่ฤทธิ์ของมันไม่ทำร้ายผู้คน
มิใช่ฤทธิ์ของมันไม่ทำร้ายผู้คน แต่ปราชญ์ก็ไม่ทำร้ายผู้คนด้วย
เมื่อทั้งสองฝ่ายไม่ทำร้ายกัน อานุภาพจึงประสานวกกลับมารวมกัน
治大國，若烹小鮮。以道蒞天下，其鬼不神；非其鬼不神，其神不傷人；非其神不傷人，聖人亦不傷人。夫兩不相傷，故德交歸焉。
บ้านเมืองใหญ่ควรอยู่ที่ต่ำ เป็นที่บรรจบของโลก เป็นเพศเมียของโลก
เพศเมียชนะเพศผู้ด้วยความสงบเสมอ ด้วยความสงบจึงอยู่ต่ำ
ฉะนั้น บ้านเมืองใหญ่ที่อยู่ต่ำต่อบ้านเมืองเล็ก ก็ได้บ้านเมืองเล็กมา
บ้านเมืองเล็กที่อยู่ต่ำต่อบ้านเมืองใหญ่ ก็ได้บ้านเมืองใหญ่มา
ฉะนั้น บ้างก็อยู่ต่ำเพื่อได้มา บ้างก็อยู่ต่ำแล้วจึงได้มา
บ้านเมืองใหญ่เพียงปรารถนาจะรวมเลี้ยงผู้คน บ้านเมืองเล็กเพียงปรารถนาจะเข้าไปรับใช้ผู้คน
เมื่อทั้งสองฝ่ายต่างได้ในสิ่งที่ตนปรารถนา ฝ่ายใหญ่จึงควรอยู่ต่ำ
大國者下流，天下之交。天下之牝，牝常以靜勝牡，以靜為下。故大國以下小國，則取小國；小國以下大國，則取大國。故或下以取，或下而取。大國不過欲兼畜人，小國不過欲入事人。夫兩者各得其所欲，大者宜為下。
เต๋าเป็นความลึกล้ำแห่งสรรพสิ่งหมื่นประการ
เป็นสมบัติของคนดี เป็นที่คุ้มครองของคนไม่ดี
คำงามอาจใช้ซื้อขาย กิริยาน่านับถืออาจเพิ่มค่าให้แก่ผู้คน
คนที่ไม่ดี ไฉนจะทอดทิ้งเขาเล่า
ฉะนั้น ยามสถาปนากษัตริย์ แต่งตั้งเสนาบดีสามฝ่าย
แม้จะถือหยกใหญ่นำหน้าม้าสี่ตัว ก็ไม่สู้นั่งนิ่งน้อมนำเต๋านี้เข้ามา
คนโบราณเห็นค่าเต๋านี้เพราะเหตุใด
มิใช่กล่าวหรือว่า ผู้แสวงหาก็ได้พบ ผู้มีโทษก็พ้นโทษ
ฉะนั้นจึงเป็นสิ่งมีค่าที่สุดในโลก
道者萬物之奧。善人之寶，不善人之所保。美言可以市，尊行可以加人。人之不善，何棄之有？故立天子，置三公，雖有拱璧以先駟馬，不如坐進此道。古之所以貴此道者何？不曰以求得，有罪以免邪？故為天下貴。
กระทำโดยการไม่กระทำ ทำกิจโดยการไร้กิจ ลิ้มรสโดยการไร้รส
ใหญ่หรือเล็ก มากหรือน้อย ตอบแทนความแค้นด้วยอานุภาพ
วางแผนแก้เรื่องยากขณะยังง่าย ทำเรื่องใหญ่ขณะยังเล็ก
เรื่องยากในโลกล้วนเริ่มจากที่ง่าย เรื่องใหญ่ในโลกล้วนเริ่มจากที่เล็ก
ด้วยเหตุนี้ ปราชญ์จึงไม่ทำการใหญ่ตลอด จึงสามารถทำความยิ่งใหญ่ให้สำเร็จได้
ผู้รับปากง่ายย่อมมีความน่าเชื่อน้อย ผู้เห็นว่าง่ายมากย่อมพบความยากมาก
ด้วยเหตุนี้ ปราชญ์จึงถือทุกอย่างว่ายาก จึงไม่มีความยากในที่สุด
為無為，事無事，味無味。大小多少，報怨以德。圖難於其易，為大於其細；天下難事必作於易，天下大事必作於細。是以聖人終不為大，故能成其大。夫輕諾必寡信，多易必多難。是以聖人猶難之，故終無難矣
สิ่งที่สงบย่อมประคองง่าย สิ่งที่ยังไม่แสดงอาการย่อมวางแผนง่าย
สิ่งที่เปราะย่อมแตกง่าย สิ่งที่ละเอียดย่อมสลายง่าย
จัดการมันขณะยังไม่มี ปกครองมันขณะยังไม่วุ่นวาย
ต้นไม้ที่โอบรอบเกิดจากหน่อเล็กเท่าปลายขน
หอเก้าชั้นก่อขึ้นจากกองดิน การเดินทางพันลี้เริ่มจากใต้ฝ่าเท้า
ผู้จัดการย่อมทำมันเสีย ผู้ยึดถือย่อมสูญเสียมันไป
ด้วยเหตุนี้ ปราชญ์จึงไม่กระทำ จึงไม่ทำเสีย ไม่ยึดถือ จึงไม่สูญเสีย
ราษฎรในการประกอบกิจ มักทำเสียเมื่อใกล้จะสำเร็จ
ระวังในบั้นปลายดุจในเริ่มต้น ก็จะไม่มีกิจที่เสียหาย
ด้วยเหตุนี้ ปราชญ์จึงอยากในสิ่งที่ผู้อื่นไม่อยาก ไม่เห็นค่าของหายาก
เรียนในสิ่งที่ผู้อื่นไม่เรียน วกกลับสู่สิ่งที่ผู้คนทั้งหลายมองข้าม
เพื่อช่วยธรรมชาติของสรรพสิ่งหมื่นประการ แต่ไม่กล้ากระทำ
其安易持，其未兆易謀。其脆易泮，其微易散。為之於未有，治之於未亂。合抱之木，生於毫末；九層之臺，起於累土；千里之行，始於足下。為者敗之，執者失之。是以聖人無為故無敗，無執故無失。民之從事，常於幾成而敗之。慎終如始，則無敗事。是以聖人慾不欲，不貴難得之貨；學不學，復眾人之所過。以輔萬物之自然，而不敢為。
ผู้บำเพ็ญเต๋าเก่งในสมัยโบราณ มิใช่ทำให้ราษฎรเจ้าปัญญา แต่จะทำให้ราษฎรเรียบง่าย
ที่ราษฎรปกครองยาก ก็เพราะมีเล่ห์ปัญญามาก
ฉะนั้น การปกครองบ้านเมืองด้วยเล่ห์ปัญญา คือภัยของบ้านเมือง
การไม่ปกครองบ้านเมืองด้วยเล่ห์ปัญญา คือโชคของบ้านเมือง
รู้สองสิ่งนี้ก็เป็นแบบแผน
รู้แบบแผนอยู่เสมอ นี้เรียกว่าอานุภาพมืดล้ำ
อานุภาพมืดล้ำลึกซึ้งนัก ไกลนัก วกกลับตรงข้ามกับสรรพสิ่ง
แล้วจึงบรรลุถึงความคล้อยตามอันยิ่งใหญ่
古之善為道者，非以明民，將以愚之。民之難治，以其智多。故以智治國，國之賊，不以智治國，國之福。知此兩者亦稽式。常知稽式，是謂玄德。玄德深矣，遠矣，與物反矣，然後乃至大順。
ที่แม่น้ำและทะเลสามารถเป็นราชาแห่งลำธารร้อยสายได้
ก็เพราะมันอยู่ต่ำต่อลำธารเหล่านั้นได้ดี จึงสามารถเป็นราชาแห่งลำธารร้อยสาย
ด้วยเหตุนี้ ผู้ปรารถนาจะอยู่เหนือราษฎร ต้องใช้วาจาถ่อมตนต่อพวกเขา
ผู้ปรารถนาจะอยู่หน้าราษฎร ต้องวางตัวเองไว้ข้างหลังพวกเขา
ด้วยเหตุนี้ ปราชญ์แม้อยู่เบื้องบน ราษฎรก็ไม่รู้สึกหนัก
อยู่เบื้องหน้า ราษฎรก็ไม่รู้สึกถูกทำร้าย
ด้วยเหตุนี้ โลกจึงยินดียกย่องเขาโดยไม่เบื่อหน่าย
ก็เพราะเขาไม่แก่งแย่ง โลกจึงไม่มีผู้ใดแก่งแย่งกับเขาได้
江海所以能為百谷王者，以其善下之，故能為百谷王。是以欲上民，必以言下之。欲先民，必以身後之。是以聖人處上而民不重，處前而民不害。是以天下樂推而不厭，以其不爭，故天下莫能與之爭。
คนทั้งโลกกล่าวว่าเต๋าของเราใหญ่ ดุจไม่เหมือนสิ่งใด
ก็เพราะมันใหญ่นั่นเอง จึงดุจไม่เหมือนสิ่งใด
หากมันเหมือนสิ่งใด มันคงเล็กน้อยมานานแล้ว
เรามีของล้ำค่าสามอย่าง ถือไว้และรักษาไว้
หนึ่งคือความกรุณา สองคือความประหยัด สามคือความไม่กล้าเป็นผู้นำหน้าโลก
กรุณาจึงกล้าหาญได้ ประหยัดจึงกว้างขวางได้
ไม่กล้าเป็นผู้นำหน้าโลกจึงเป็นหัวหน้าของภาชนะทั้งปวงได้
บัดนี้หากทิ้งความกรุณาแล้วมุ่งกล้าหาญ ทิ้งความประหยัดแล้วมุ่งกว้างขวาง
ทิ้งการอยู่หลังแล้วมุ่งอยู่หน้า ก็มีแต่ตาย
ก็ความกรุณานั้น ใช้รบก็ชนะ ใช้ป้องกันก็มั่นคง
ฟ้าจะช่วยผู้ใด ก็ใช้ความกรุณาปกป้องเขา
天下皆謂我道大，似不肖。夫唯大，故似不肖。若肖，久矣其細也夫！我有三寶，持而保之。一曰慈，二曰儉，三曰不敢為天下先。慈故能勇，儉故能廣，不敢為天下先，故能成器長。今舍慈且勇，舍儉且廣，舍後且先，死矣！夫慈以戰則勝，以守則固。天將救之，以慈衛之。
ผู้เป็นนักรบเก่งไม่ใช้ความห้าวหาญ ผู้รบเก่งไม่โกรธ
ผู้ชนะศัตรูเก่งไม่ปะทะ ผู้ใช้คนเก่งวางตนอยู่ต่ำต่อเขา
นี้เรียกว่าอานุภาพแห่งการไม่แก่งแย่ง นี้เรียกว่าการใช้กำลังของคน
นี้เรียกว่าการเข้าคู่กับฟ้า อันเป็นที่สุดแต่โบราณกาล
善為士者不武，善戰者不怒，善勝敵者不與，善用人者為之下，是謂不爭之德，是謂用人之力，是謂配天古之極。
ในการใช้ทหารมีคำกล่าวว่า
เราไม่กล้าเป็นเจ้ารุก แต่ขอเป็นแขกรับ ไม่กล้ารุกล้ำหนึ่งนิ้ว แต่ยอมถอยหนึ่งฟุต
นี้เรียกว่าเดินทัพโดยไม่มีแนวทัพ ชูแขนโดยไม่มีแขน
ต้อนศัตรูโดยไม่มีศัตรู ถืออาวุธโดยไม่มีอาวุธ
ไม่มีภัยใดใหญ่กว่าการดูแคลนศัตรู การดูแคลนศัตรูเกือบทำให้เราสูญของล้ำค่า
ฉะนั้น เมื่อสองทัพประจันหน้ากัน ฝ่ายที่เศร้าโศกย่อมชนะ
用兵有言﹕「吾不敢為主而為客，不敢進寸而退尺。」是謂行無行，攘無臂，扔無敵，執無兵。禍莫大於輕敵，輕敵幾喪吾寶。故抗兵相加，哀者勝矣。
ถ้อยคำของเราเข้าใจง่ายยิ่งนัก ปฏิบัติง่ายยิ่งนัก
แต่โลกกลับไม่มีผู้ใดเข้าใจได้ ไม่มีผู้ใดปฏิบัติได้
ถ้อยคำมีต้นเค้า กิจการมีเจ้า
ก็เพราะพวกเขาไม่รู้ จึงไม่รู้จักเรา
ผู้รู้จักเรามีน้อย ผู้เอาอย่างเราจึงมีค่า
ด้วยเหตุนี้ ปราชญ์จึงสวมผ้ากระสอบแต่ซ่อนหยกไว้ในอก
吾言甚易知，甚易行。天下莫能知，莫能行。言有宗，事有君。夫唯無知，是以不我知。知我者希，則我者貴。是以聖人被褐懷玉。
รู้ว่าตนไม่รู้เป็นเลิศ ไม่รู้แต่คิดว่ารู้เป็นโรค
ก็เพราะถือโรคเป็นโรค จึงไม่เป็นโรค
ปราชญ์ไม่เป็นโรค เพราะเขาถือโรคเป็นโรค จึงไม่เป็นโรค
知不知上，不知知病。夫唯病病，是以不病。聖人不病，以其病病，是以不病。
เมื่อราษฎรไม่เกรงอำนาจ อำนาจอันใหญ่หลวงก็จะมาถึง
อย่าบีบคั้นที่อยู่อาศัยของเขา อย่ากดขี่ชีวิตความเป็นอยู่ของเขา
ก็เพราะไม่กดขี่นั่นเอง ราษฎรจึงไม่เบื่อหน่าย
ด้วยเหตุนี้ ปราชญ์จึงรู้จักตนแต่ไม่อวดตน รักตนแต่ไม่ยกย่องตน
ฉะนั้นจึงละสิ่งนั้นเลือกสิ่งนี้
民不畏威，則大威至。無狎其所居，無厭其所生。夫唯不厭，是以不厭。是以聖人自知不自見，自愛不自貴；故去彼取此。
กล้าในความบุ่มบ่ามย่อมถูกฆ่า กล้าในความไม่บุ่มบ่ามย่อมรอด
สองสิ่งนี้ บ้างก็ให้คุณบ้างก็ให้โทษ
สิ่งที่ฟ้ารังเกียจ ผู้ใดรู้เหตุของมันเล่า
ด้วยเหตุนี้ แม้ปราชญ์ก็ยังถือว่ามันยาก
เต๋าแห่งฟ้า ไม่แก่งแย่งแต่ชนะได้ดี ไม่เอ่ยวาจาแต่ตอบสนองได้ดี
ไม่เรียกแต่มาเอง ผ่อนปรนแต่วางแผนได้ดี
ตาข่ายแห่งฟ้ากว้างใหญ่นัก ห่างแต่ไม่มีสิ่งใดรอดพ้น
勇於敢則殺，勇於不敢則活。此兩者，或利或害。天之所惡，孰知其故？是以聖人猶難之。天之道，不爭而善勝，不言而善應，不召而自來，繟然而善謀。天網恢恢，疏而不失。
เมื่อราษฎรไม่กลัวตาย ไฉนจะใช้ความตายขู่เขาเล่า
หากทำให้ราษฎรกลัวตายอยู่เสมอ แล้วผู้ที่ทำสิ่งประหลาด
เราจับมาฆ่าเสีย ผู้ใดจะกล้าอีก
ย่อมมีผู้มีหน้าที่ประหารเป็นผู้ประหารเสมอ
ผู้ที่ประหารแทนผู้มีหน้าที่ประหาร นี้เรียกว่าถากไม้แทนช่างใหญ่
ผู้ที่ถากไม้แทนช่างใหญ่ น้อยนักจะไม่บาดมือตน
民不畏死，奈何以死懼之？若使民常畏死，而為奇者，吾得執而殺之，孰敢？常有司殺者殺，夫代司殺者殺，是謂代大匠斲。夫代大匠斲者，希有不傷其手矣。
ที่ราษฎรอดอยาก ก็เพราะเบื้องบนเก็บภาษีข้าวมากเกินไป จึงอดอยาก
ที่ราษฎรปกครองยาก ก็เพราะเบื้องบนกระทำการมากเกินไป จึงปกครองยาก
ที่ราษฎรมองความตายเป็นของเบา ก็เพราะเบื้องบนแสวงชีวิตหนาแน่นเกินไป จึงมองความตายเป็นของเบา
ก็เพราะผู้ที่ไม่เอาชีวิตเป็นเรื่องใหญ่นั่นเอง จึงประเสริฐกว่าผู้ที่เห็นชีวิตเป็นของมีค่า
民之饑，以其上食稅之多，是以饑。民之難治，以其上之有為，是以難治。民之輕死，以其上求生之厚，是以輕死。夫唯無以生為者，是賢於貴生。
คนยามมีชีวิตอ่อนนุ่ม ยามตายแข็งกระด้าง
สรรพสิ่งพืชพันธุ์ยามมีชีวิตอ่อนเปราะ ยามตายแห้งกรอบ
ฉะนั้น ผู้แข็งกระด้างคือพวกแห่งความตาย ผู้อ่อนนุ่มคือพวกแห่งชีวิต
ด้วยเหตุนี้ ทัพที่แข็งกร้าวย่อมไม่ชนะ ต้นไม้ที่แข็งย่อมถูกโค่น
สิ่งแข็งใหญ่อยู่ต่ำ สิ่งอ่อนนุ่มอยู่สูง
人之生也柔弱，其死也堅強。萬物草木之生也柔脆，其死也枯槁。故堅強者死之徒，柔弱者生之徒。是以兵強則不勝，木強則兵。強大處下，柔弱處上。
เต๋าแห่งฟ้า มิใช่เหมือนการโก่งคันธนูหรือ
สิ่งที่สูงก็กดลง สิ่งที่ต่ำก็ยกขึ้น
สิ่งที่เหลือเฟือก็ลดลง สิ่งที่ขาดพร่องก็เติมให้
เต๋าแห่งฟ้า ลดจากสิ่งที่เหลือเฟือแล้วเติมให้สิ่งที่ขาดพร่อง
แต่เต๋าแห่งมนุษย์หาเป็นเช่นนั้นไม่ ลดจากสิ่งที่ขาดพร่องเพื่อบำเรอสิ่งที่เหลือเฟือ
ผู้ใดสามารถนำสิ่งที่เหลือเฟือมาบำเรอโลกได้ ก็มีแต่ผู้มีเต๋าเท่านั้น
ด้วยเหตุนี้ ปราชญ์จึงกระทำแต่ไม่พึ่งพิง งานสำเร็จแต่ไม่อยู่ค้าง
เขาไม่ปรารถนาจะแสดงความสามารถของตน
天之道，其猶張弓與？高者抑之，下者舉之；有餘者損之，不足者補之。天之道，損有餘而補不足。人之道則不然，損不足以奉有餘。孰能有餘以奉天下？唯有道者。是以聖人為而不恃，功成而不處，其不欲見賢。
ในโลกไม่มีสิ่งใดอ่อนนุ่มกว่าน้ำ แต่ในการโจมตีสิ่งที่แข็งกระด้าง ไม่มีสิ่งใดชนะมันได้
เพราะไม่มีสิ่งใดเปลี่ยนมันได้
ความอ่อนชนะความแข็ง ความนุ่มชนะความกระด้าง
โลกไม่มีผู้ใดไม่รู้ แต่ไม่มีผู้ใดปฏิบัติได้
ด้วยเหตุนี้ ปราชญ์จึงกล่าวว่า
ผู้รับความสกปรกของบ้านเมืองไว้ นี้เรียกว่าเจ้าแห่งพืชพันธุ์ธัญญาหาร
ผู้รับความอัปมงคลของบ้านเมืองไว้ นี้เรียกว่าราชาแห่งโลก
ถ้อยคำอันเที่ยงตรงดุจกลับตาลปัตร
天下莫柔弱於水，而攻堅強者，莫之能勝，其無以易之。弱之勝強，柔之勝剛，天下莫不知莫能行。是以聖人云﹕「受國之垢，是謂社稷主；受國不祥，是為天下王。」正言若反。
ประนอมความแค้นใหญ่ ย่อมมีความแค้นเหลือค้าง จะถือเป็นความดีได้อย่างไร
ด้วยเหตุนี้ ปราชญ์จึงถือใบสัญญาฝ่ายเจ้าหนี้ไว้ แต่ไม่ทวงจากผู้อื่น
ผู้มีอานุภาพย่อมดูแลใบสัญญา ผู้ไร้อานุภาพย่อมดูแลการเก็บภาษี
เต๋าแห่งฟ้าไม่ลำเอียงเข้าข้างใคร แต่อยู่กับคนดีเสมอ
和大怨，必有餘怨，安可以為善？是以聖人執左契，而不責於人。有德司契，無德司徹。天道無親，常與善人。
บ้านเมืองเล็ก ราษฎรน้อย
แม้มีเครื่องมือสำหรับคนสิบคนร้อยคนก็ไม่ใช้
ทำให้ราษฎรถือความตายเป็นเรื่องหนัก และไม่อพยพไปไกล
แม้มีเรือและเกวียนก็ไม่มีเหตุจะขึ้น แม้มีเกราะและอาวุธก็ไม่มีเหตุจะตั้งแถว
ทำให้ผู้คนกลับไปใช้การผูกเงื่อนเชือกอีก
พอใจในอาหารของตน เห็นงามในอาภรณ์ของตน
สงบสุขในที่อยู่ของตน ยินดีในขนบธรรมเนียมของตน
บ้านเมืองข้างเคียงมองเห็นกัน เสียงไก่ขันหมาเห่าได้ยินถึงกัน
ราษฎรจนแก่จนตายก็ไม่ไปมาหาสู่กัน
小國寡民，使有什伯之器而不用，使民重死而不遠徙。雖有舟輿，無所乘之；雖有甲兵，無所陳之。使人復結繩而用之，甘其食，美其服，安其居，樂其俗。鄰國相望，雞犬之聲相聞，民至老死，不相往來。
ถ้อยคำที่น่าเชื่อไม่ไพเราะ ถ้อยคำที่ไพเราะไม่น่าเชื่อ
คนดีไม่โต้เถียง คนที่โต้เถียงไม่ดี
ผู้รู้ไม่ต้องรอบรู้ ผู้รอบรู้ไม่รู้จริง
ปราชญ์ไม่สะสม เมื่อเขาทำเพื่อผู้อื่น ตนเองก็ยิ่งมีมากขึ้น
เมื่อเขาให้แก่ผู้อื่น ตนเองก็ยิ่งมากขึ้น
เต๋าแห่งฟ้า ให้คุณแต่ไม่ทำร้าย เต๋าแห่งปราชญ์ กระทำแต่ไม่แก่งแย่ง
信言不美，美言不信。善者不辯，辯者不善。知者不博，博者不知。聖人不積，既以為人己愈有，既以與人己愈多。天之道，利而不害；聖人之道，為而不爭。